Oekraïense vrouwen overleven trauma in documentaire van Elwira Niewiera die in première gaat op IDFA

Women and War volgt vier overlevenden een jaar lang tijdens therapie terwijl ze emotioneel en fysiek herstellen na gevangenschap en geweld

Regisseur Elwira Niewiera legt de blijvende littekens van het conflict vast in haar nieuwste documentaire, die vier Oekraïense vrouwen volgt tijdens hun langdurige therapie in de bergen. De film, getiteld Women and War, gaat op zondag 15 november in wereldpremière in de hoofdcompetitie van het International Documentary Film Festival Amsterdam (IDFA), dat loopt tot en met 22 november.

Vier trajecten van herstel

De documentaire draait om Olena, Yuliia, Iryna en Lena. Elk van hen heeft gevangenschap, marteling, seksueel geweld, periodes van verstoppen in kelders en het verlies van dierbaren meegemaakt tijdens de oorlog van Rusland tegen Oekraïne. Gedurende een jaar volgen de camera’s hun sessies met therapeuten en psychologen terwijl ze trauma’s onder ogen zien en werken aan het herstel van emotioneel en fysiek evenwicht.

Niewiera benadrukt dat herstel een zeer persoonlijk proces is. Sommige deelnemers vonden het moeilijk om basisemoties als verdriet, woede of vreugde te uiten. Therapie hielp hen geleidelijk weer contact te maken met die gevoelens en ze een stem te geven.

Regisseur benadrukt aanhoudende impact van geweld

Vrouwen die tijdens de oorlog geweld hebben meegemaakt, leven vaak nog steeds in een constante staat van angst, ook nadat ze uit gevangenschap zijn vrijgelaten. Velen verliezen hun gevoel van veiligheid, hun vertrouwen in anderen en hun verbinding met hun eigen lichaam.

— Elwira Niewiera, regisseur, interview voorafgaand aan de IDFA-première

Ze voegt eraan toe dat het lichaam vaak de enige getuige is van het geweld, waardoor de geest zich loskoppelt en overlevenden emotioneel en fysiek verdoofd raken. De oorlog eindigt niet wanneer de wapens zwijgen. Hij blijft gedachten, lichamen en het dagelijks leven vormgeven.

Geweld tegen vrouwen in conflictsituaties wordt nog te vaak over het hoofd gezien, terwijl verkrachting en marteling bewust worden ingezet om individuen te breken en hele gemeenschappen te destabiliseren.

— Elwira Niewiera, regisseur, interview voorafgaand aan de IDFA-première

Productieteam en verkoop

De film is geproduceerd door Hans Robert Eisenhauer voor het Duitse Ventana Film, Maciej Kubicki voor het Poolse Telemark en Natalia Krasilnikova voor Art Dialogue in Oekraïne. Coproducenten zijn ZDF in samenwerking met ARTE en TVP. Rise and Shine verzorgt de wereldwijde verkoop.

Maatschappelijke actie op IDFA

Op de premièredag vindt buiten het Eye Filmmuseum in Amsterdam een publieke actie plaats onder de titel “33 Women, 33 Portraits — Let’s Not Let Them Be Forgotten!”. De actie, georganiseerd door Niewiera en beeldend kunstenaar Bartek Kiełbowicz, wil internationale aandacht vestigen op Oekraïense burger-vrouwen die nog steeds in Russische gevangenschap zitten onder omstandigheden die marteling, seksueel geweld, vernedering en onmenselijke behandeling omvatten. De actie wordt na de vertoning voortgezet in de foyer van het museum.