You Can See Everything: documentaire van Nathan Fielder en Lance Oppenheim over Elizabeth Holmes ontketent nieuw debat over waarheid in non-fictie

De succesfilm maakt bedrog tot centraal thema en roept vragen op over manipulatie en de toekomst van documentairefilmmaking in een tijdperk van aangetaste feiten

Nathan Fielder en Lance Oppenheim hebben met You Can See Everything, een observerende documentaire over Elizabeth Holmes en haar echtgenoot Billy Evans, een van de meest besproken films van het jaar afgeleverd. Het project heeft sterke box office cijfers behaald terwijl het het concept van waarheid centraal stelt in zijn onderzoek.

Een eeuw aan documentairecontroverses zet de toon

Documentairefilmmaking balanceert al lang tussen onthulling en reconstructie. Robert Flaherty’s werk uit 1922, Nanook of the North, hielp de vorm te definiëren, maar kreeg later kritiek omdat scènes werden geregisseerd en stand-ins werden gebruikt. Errol Morris’ The Thin Blue Line hielp een onterecht veroordeelde man vrij te krijgen, maar werd bekritiseerd om de reconstructies. Michael Moore’s Fahrenheit 9/11 trok volle zalen, maar leidde tot discussies over wat de regisseur benadrukte of wegliet.

De film van Fielder en Oppenheim onderscheidt zich omdat hij waarheid zelf tot onderwerp maakt en tegelijk elke laag van wat kijkers zien compliceert. Holmes, die ooit machtige figuren overtuigde van de capaciteiten van haar bedrijf, staat nu centraal in een project dat zij naar verluidt mede heeft geïnitieerd, mogelijk samen met crisiscommunicatiespecialist Risa Heller.

De lagen van misleiding vervagen de grens tussen feit en performance

De productie gebruikte meerdere camerasetups om reacties vast te leggen, wat meteen vragen oproept over hoeveel spontaniteit er nog overblijft. Fielders eigen geschiedenis van het vermengen van fictie en realiteit, inclusief momenten uit zijn serie The Rehearsal, voegt nog een filter toe waardoor het publiek het materiaal moet bekijken. Zelfs de aanwezigheid van Amanda Seyfried als een soort publiek-proxy roept vragen op, gezien haar achtergrond als actrice die getraind is om geconstrueerde realiteiten te bewonen.

‘I’m just trying to be accurate,’ Fielder says toward the end of his film, lying through his fucking teeth.

— Matt Pearce, veteran journalist and commentator, Substack post

Vergelijkingen met Sacha Baron Cohen benadrukken verschuivende grenzen

Het seizoen bevat ook Sacha Baron Cohen’s Ali G: Who Iz I?, dat de traditie van de provocateur voortzet om dwaasheid bloot te leggen via uitgewerkte setups. Baron Cohens eerdere samenwerking met Fielder aan Who Is America? onderstreept hoe beide makers hebben onderzocht hoe het doen alsof alles echt is diepere waarheden kan onthullen.

Documentairevorm staat voor technologische en ethische afrekening

Andere recente projecten, waaronder Alex Gibney’s gebruik van een AI-gegenereerde Elon Musk-avatar en Ava DuVernay’s inzet van kunstmatige intelligentie op archiefbeelden, hebben eveneens discussie uitgelokt. Deze experimenten komen op een moment waarop deepfakes visueel bewijs minder betrouwbaar maken en gefragmenteerde media-ecosystemen het moeilijker maken om gedeelde feiten vast te stellen.

De film van Fielder en Oppenheim vermaakt terwijl hij kijkers dwingt hun eigen bereidheid onder ogen te zien om te accepteren wat op het scherm verschijnt. Of het resultaat uiteindelijk het vertrouwen in non-fictie storytelling versterkt of verzwakt, blijft een open vraag in een cultureel moment dat al onder druk staat door concurrerende versies van de realiteit.

Tags bij dit artikel