John Healey wil Britse overheidsfinanciën stroomlijnen in eerste begroting

Minister van Financiën staat voor stijgende leningen en complexe belastingen bij zijn eerste begrotingsplan

De Britse overheidsfinanciën zijn door opeenvolgende regeringen steeds complexer geworden, waarbij elke nieuwe maatregel extra lagen toevoegde zonder verouderde te schrappen. John Healey, de nieuwe minister van Financiën, krijgt een vroege kans om het systeem te vereenvoudigen wanneer hij deze week zijn eerste begroting presenteert.

Druk op leningen loopt op voor begrotingsdag

De overheidsleningen tussen april en september bedroegen 97,8 miljard pond, 6 miljard pond meer dan de prognose van het Office for Budget Responsibility. De rentebetalingen op de staatsschuld over dezelfde periode kwamen uit op 60,8 miljard pond. De hoge leenkosten dreigen een groot deel van de fiscale ruimte die van de vorige regering is geërfd, op te slokken.

De rendementen op dertigjarige staatsobligaties overschreden eerder deze maand kortstondig de 6 procent, het hoogste niveau sinds 1998. De leenkosten behoren nu tot de hoogste binnen de G7-landen. Met urgente behoeften zoals defensie-uitgaven in het vooruitzicht kan Healey niet tegelijkertijd de leningen terugdringen, de uitgaven verhogen en moeilijke keuzes vermijden.

Groei van uitkeringen voor werkenden beperken

De uitgaven aan gezondheids- en arbeidsongeschiktheidsuitkeringen voor werkenden zijn sinds de pandemie met meer dan 50 procent gestegen en zullen naar verwachting blijven toenemen. Mogelijke hervormingen omvatten strengere toelatingscriteria voor arbeidsongeschiktheidsuitkeringen, periodieke herbeoordelingen van aandoeningen die kunnen verbeteren en sterkere prikkels om te werken. Twee officiële evaluaties staan deze herfst gepland, wat directe maatregelen beperkt. Healey kan wel aangeven dat de groeicijfers in dit domein sinds de pandemie onhoudbaar zijn.

Belastingstelsel vereenvoudigen

De belastingwetgeving bevat talrijke anomalieën en hoge administratieve kosten die in de loop der jaren zijn opgebouwd. Chocoladekoekjes vallen onder 20 procent btw, terwijl de meeste gewone koekjes dat niet doen. Warme afhaalmaaltijden worden doorgaans belast met 20 procent, maar koude varianten ontspringen de dans vaak. De interactie tussen marginale belastingen en uitkeringen kan ouders confronteren met hoge effectieve tarieven bij een bescheiden inkomensstijging.

De overdrachtsbelasting op vastgoedtransacties belemmert de mobiliteit voor werk. Het afschaffen van deze heffing, een eerdere toezegging van de Conservatieven, zou kunnen worden gecombineerd met een actualisering van de council tax-waarderingen die nog steeds gebaseerd zijn op prijzen uit 1991. Deze verschuiving zou de last geleidelijk verplaatsen van transactietaksen naar recurrente vastgoedheffingen.

Opbrengsten verhogen zonder de rijken te viseren

Extra belastingverhogingen gericht op hoge inkomens of ondernemers riskeren een versnelde kapitaalvlucht terwijl ze beperkt opbrengen. Een uniforme verhoging van één procentpunt op de inkomstenbelastingtarieven zou jaarlijks ongeveer 11 miljard pond kunnen opleveren tegen 2029-2030, voldoende om het defensiebudget te dichten en enige fiscale buffer te herstellen. Een dergelijke stap zou afwijken van het verkiezingsprogramma van Labour, maar de veiligheidseisen zijn sindsdien veranderd.

Succes zal minder afhangen van nieuwe initiatieven dan van de bereidheid om inefficiënte maatregelen te schrappen. Het stroomlijnen van het systeem zal misschien beperkt direct applaus oogsten, maar het maakt de overheidsfinanciën veerkrachtiger en beter voorbereid op toekomstige uitdagingen.

Tags bij dit artikel