Variations on a Theme weeft herhaling en veerkracht door het Zuid-Afrikaanse dorpsleven

Regisseurs Devon Delmar en Jason Jacobs bespreken hun winnaar van de Tiger Award in Rotterdam en de muzikale structuur op het BFI London Film Festival

Ouma Hettie hoedt geiten in de Kamiesberge-bergen in Zuid-Afrika. Als tachtigplusser wordt haar rustige routine verstoord door een oplichting die belooft dat ze een vergoeding krijgt voor de onbetaalde dienst van haar vader in de Tweede Wereldoorlog. Dit verhaal vormt de kern van Variations on a Theme (Variasies op ‘n Tem), de speelfilm van scenarioschrijvers en regisseurs Devon Delmar en Jason Jacobs die de Tiger Award won op het International Film Festival Rotterdam en vertoond werd op het 70th BFI London Film Festival.

Ritmisch dorpsleven vormt de eigen stijl van de film

De regisseurs bouwden het verhaal rond het natuurlijke ritme van het dagelijks leven in het afgelegen dorp waar Jacobs opgroeide en later terugkeerde. Delmar, die ook de montage deed, beschreef hoe langdurige observatie herhalende patronen onthult: bewoners die met hun dieren meelopen bij zonsondergang of andere ingesleten routines volgen. Deze elementen creëren een onderliggend gevoel van choreografie dat het publiek voelt, ook als het dat niet kan benoemen.

De titel zelf weerspiegelt deze aanpak. Herhaling in het leven van de personages weerspiegelt grotere historische patronen van uitbuiting, van de koloniale tijd via de behandeling van de vader van de hoofdpersoon door de overheid in de jaren veertig tot de huidige oplichting van dorpelingen in 2026. De structuur van de film weerspiegelt bewust deze cycli van geweld en routine.

Microsoft Excel stuurt shotplanning en visuele herhaling

Om het idee van herhaling om te zetten in concrete beelden, grepen de filmmakers naar een onverwacht hulpmiddel. Delmar vertelde dat de productie vijf verhaaldagen over kolommen verdeelde en dertig shots in een uurwerkpatroon herhaalde. Hij grapte dat dit misschien de enige film is die in Microsoft Excel is geschreven.

Arvo Pärts formele aanpak inspireert geconcentreerd vertellen

Muzikale invloeden reiken verder dan de dorpsritmes. Delmar legde uit dat het team inspiratie putte uit de Estse componist Arvo Pärt, wiens werk uit minimale kiemen via strenge formules omvangrijke stukken bouwt. De regisseurs pasten een vergelijkbaar principe toe door de film te verankeren aan één kernidee en het organisch te laten ontvouwen, net als een origami-figuur dat bij activering een pop-upscène onthult.

It all starts with Jason being a very perceptive and observant person. He is from this village you see in the film. He was born there, went to school there, and then came back after living in Cape Town to live with his grandmother.

— Devon Delmar, co-writer and co-director, Interview with The Hollywood Reporter at BFI London Film Festival

Het BFI London Film Festival omschreef het resultaat als een poëtische visuele stijl die speelsheid brengt in een indringend portret van veerkracht en een gemeenschap die geworteld is in het land. Delmar was aanwezig bij de vertoning in Londen om deze gelaagde invloeden te bespreken.

Tags bij dit artikel