Trump dringt aan op kernwapentop met Xi en Poetin nu tactische wapenwedloop escaleert

Geïnspireerd door de NAVO-strategie uit de jaren zeventig dringen experts aan op koppeling van nieuwe Amerikaanse inzet aan wapenbeheersingsgesprekken om een catastrofe te voorkomen

President Donald Trump heeft een driewegontmoeting voorgesteld met de Chinese leider Xi Jinping en de Russische president Vladimir Putin volgende maand in Shenzhen tijdens een economisch forum. Het doel richt zich op kernwapens in plaats van Oekraïne, volgens de Amerikaanse leider.

Stijgende urgentie voor multilaterale kernwapendialoog

Verschillende factoren maken dergelijke gesprekken essentieel. Het laatste wapenbeheersingsverdrag tussen de VS en Rusland liep dit jaar af, waardoor er geen formele limieten meer gelden voor een van de negen kernwapenstaten. Tegelijkertijd breidt China zijn arsenaal snel uit, waardoor wat ooit een bilaterale kwestie was een complexe dynamiek tussen drie mogendheden wordt waarin Rusland en China zich mogelijk tegen de Verenigde Staten kunnen keren.

De concurrentie strekt zich nu verder uit dan aantallen kernkoppen tot nieuwe wapentypen en strategieën. Zowel China als Rusland zetten meer tactische kernwapens in die bedoeld zijn voor beperkte aanvallen in regionale conflicten zoals de Straat van Taiwan of Oost-Europa. Deze systemen brengen grotere escalatierisico's met zich mee omdat ze bruikbaarder lijken dan strategische arsenalen.

Tactische wapens verschuiven het strategisch evenwicht

De Verenigde Staten hebben na de Koude Oorlog hun tactische kernwapenvoorraad grotendeels afgebouwd en houden nog slechts ongeveer honderd kernkoppen in Europa. Rusland behield er veel meer en heeft nu een voorsprong van ongeveer tien tegen één in deze categorie. Poetin heeft herhaaldelijk de mogelijkheid geopperd ze in Oekraïne in te zetten. China voegt eigen tactische systemen toe om Amerikaanse interventie rond Taiwan af te schrikken, wat de huidige regering ertoe brengt Amerikaanse tactische wapens opnieuw in Azië te overwegen.

China wijst trilaterale onderhandelingen voorlopig af

Ondanks herhaalde uitnodigingen van Trump heeft China geweigerd aan gesprekken deel te nemen. Het ministerie van Buitenlandse Zaken noemde trilaterale ontwapeningsbesprekingen op dit moment noch eerlijk noch realistisch. Deze impasse heeft ervaren diplomaten ertoe gebracht eerdere strategieën te heroverwegen die afschrikking combineerden met onderhandelingen.

Leren van de dual-track-aanpak van de NAVO in 1979

Voormalig State Department-medewerker Joel Wit wijst op het NAVO-besluit van 1979 als voorbeeld. De voormalige West-Duitse bondskanselier Helmut Schmidt was een pleitbezorger van het plan, waarbij nieuwe Amerikaanse raketten in Europa werden geplaatst en tegelijkertijd wapenbeheersingsgesprekken met de Sovjet-Unie werden aangeboden. De aanpak droeg uiteindelijk bij aan het INF-verdrag van 1987.

Het lijkt mij onvermijdelijk dat we tactische kernwapens gericht op China opnieuw gaan inzetten. Deze dingen zijn gevaarlijk, maar het plan kan werken als we het koppelen aan een wapenbeheersingsvoorstel.

— Joel Wit, voormalig ambtenaar van het State Department, Interview met Bloomberg Opinion

Toepassing van de strategie op de huidige uitdaging met drie mogendheden

De huidige situatie is ingewikkelder omdat elk dual-track-signaal vanuit Washington zowel Peking als Moskou moet betrekken, en mogelijk ook anderen. Toch blijft de kernlogica overeind: kracht combineren met een aanbod tot onderhandelen om de gevaren van een ongecontroleerde wapenwedloop te benadrukken.

Of Trump deze evenwichtige aanpak zal volgen, blijft onzeker. Zijn buitenlandbeleid heeft de nadruk gelegd op vrede door kracht, maar waarnemers merken op dat zijn recente houding tegenover zowel Poetin als Xi pogingen om geloofwaardige druk te combineren met diplomatieke openingen kan bemoeilijken.