Mercè Conangla waarschuwt voor gedelegeerd bewustzijn bij de opmars van AI

De psychologe en medebedenker van emotionele ecologie analyseert in haar nieuwe boek de risico's van het afstaan van aandacht, geheugen en beslissingen aan de technologie.

Mercè Conangla vreest geen opstand van de machines. Haar grootste zorg is subtieler: dat mensen zonder het te merken essentiële functies van het menselijk bewustzijn overdragen aan kunstmatige intelligentie. Samen met Jaume Soler, medebedenker van emotionele ecologie, schreef ze het essay 'La conciencia artificial' (Diana), waarin ze het concept van gedelegeerd bewustzijn uitwerkt.

In gesprek met MARCA Bienestar roept de psychologe niet op om de technologische vooruitgang te stoppen. Ze vraagt iets veeleisenders: nadenken over welke aspecten van het leven je beter kunt behouden om persoonlijke autonomie te bewaren.

Het evenwicht tussen angst en aanbidding van AI

Conangla kiest een middenpositie. Ze verwerpt zowel de extreme angst dat AI de mensheid vernietigt als de onvoorwaardelijke overgave. Ze ziet AI voorlopig als een hulpmiddel zonder eigen bewustzijn. Toch dwingt de groeiende autonomie mensen om er verantwoordelijk mee om te gaan.

Het eerste symptoom van verlies van autonomie verschijnt in het geheugen. Mensen slaan herinneringen extern op in systemen waarvan het geheugen geen emotionele betekenis heeft. Het gaat om vlakke, geaccumuleerde data, een proces dat de auteur zeer riskant vindt.

Signalen die technologische afhankelijkheid aankondigen

Hulp verandert in afhankelijkheid wanneer de aandacht versplintert, wanneer het scherm voorrang krijgt boven de aanwezige persoon of wanneer directe relaties verslechteren. Ook wanneer men AI raadpleegt voordat men welke persoonlijke beslissing dan ook neemt.

Het gevaar is niet dat de machines ontwaken, maar dat wij in slaap vallen.

— Mercè Conangla, psychologe, Interview met MARCA Bienestar

De geest trainen om autonomie te behouden

De auteur stelt een dagelijkse training voor. De eerste stap is het eigen taalgebruik niet verliezen. Het boek wijdt een heel hoofdstuk aan dit onderwerp. In plaats van samenvattingen of teksten aan AI te vragen, raadt ze aan zelf te schrijven en de technologie alleen te gebruiken als ondersteuning om ideeën te ordenen of uitdagende vragen te formuleren.

Een andere belangrijke vaardigheid is goed vragen stellen en de ontvangen antwoorden kritisch bevragen. Daarnaast is het essentieel om de privacy te beschermen en geen gevoelige informatie in ondoorzichtige systemen te plaatsen.

Compenseren wat AI niet kan bieden

Conangla pleit voor een evenwicht tussen technologisch gebruik en ervaringen die alleen mensen kunnen bieden: de pauze, de reflectie, de kunst, het handmatige contact, de natuur en de omhelzing. Reserveer tijd voor gesprekken zonder apparaten waarbij de ene persoon spreekt en de andere luistert.

De echte luxe van nu is volgens de psychologe het vermogen tot een oprecht ontmoeting. Tijd laten stromen en ideeën en emoties het gesprek laten leiden zonder de druk van een schema of constante productiviteit.

Drie gewoonten om het bewustzijn in het digitale tijdperk te verzorgen

Haar aanbevelingen richten zich op het beschermen van de emotionele en ethische dimensies die mensen onderscheiden van technologische uniformiteit. Deze capaciteiten vragen om langere tijden dan de opmars van de machines en vormen de grootste menselijke schat.

Tags bij dit artikel