Traditionele bouwmethoden herleven om stijgende hitte in huizen aan te pakken

Architecten herontdekken lokale materialen en eeuwenoude technieken voor klimaatbestendig wonen nu technologie tekortschiet

Veel mensen gaan ervan uit dat geavanceerde technologie elk klimaatprobleem aankan, van emissiereductie tot extreem weer. Toch putten sommige van de meest effectieve oplossingen voor woningen uit technieken die eeuwenlang zijn verfijnd in plaats van uit nieuwe uitvindingen.

De Britse architectuurcriticus Reyner Banham verwoordde de hightechvisie in de jaren zestig met zijn Unhouse-concept. Hij voorzag een toekomst waarin uitgebreide installaties traditionele woningen overbodig maakten, mogelijk vervangen door iets eenvoudigs als een plastic bubbel.

Bouwplaatsen vertrouwen vandaag nog steeds sterk op modder, beton, bakstenen, glas, hout en tegels die bouwers uit de negentiende eeuw of zelfs het oude Rome al kenden. Industriële productie en uniforme regelgeving hebben lokale aanpassingen die structuren ooit hielpen omgaan met specifieke klimaten grotendeels uitgewist.

Aangestampte aarde en lokale materialen in de belangstelling

Er groeit belangstelling voor volkse benaderingen die materialen uit de directe omgeving gebruiken. Aangestampte aarde, lang afgedaan als primitief, krijgt weer aandacht. Grond van de locatie wordt samengeperst tot dikke muren die thermische massa bieden, interieurs koelen op warme dagen en warmte vasthouden in koelere periodes.

Tuckey Design Studio heeft de methode toegepast in een eigentijdse woning in Zuid-Engeland, als aantrekkelijk koolstofarm alternatief voor beton.

Steen herwint zijn rol als dragend element

Steen wordt ook weer gebruikt als dragend element in plaats van alleen als bekleding. Groupwork realiseerde een kantoor- en appartementengebouw op Clerkenwell Green in Londen met een ruw gehakte stenen exoskelet die de sporen van de steengroeve behoudt. Het bureau voltooide later Petra Heights, beschouwd als het eerste hoogbouwappartementencomplex ter wereld met een dragende stenen constructie in Noord-Londen.

In Frankrijk bouwt Perraudin een sociaal woningbouwproject met driehonderd woningen in Lyon met massieve stenen gevels, na eerder werk in Genève.

Kruislaaghout wint wereldwijd terrein

Kruislaaghout, of CLT, bestaat uit houtlagen met afwisselende nerfrichtingen voor sterkte, afwerking en isolatie. Oorspronkelijk ontwikkeld in Oostenrijk en Zwitserland, wordt het nu toegepast in heel Europa en ook in de Verenigde Staten en Japan.

Renovaties steunen op eenvoudige, bewezen oplossingen

Bestaande gebouwen vormen de grootste uitdaging. Schapenwol biedt uitstekende dakisolatie, terwijl grote gietijzeren radiatoren van een eeuw geleden nog steeds efficiënt presteren. Witgeschilderde platte daken reflecteren zonlicht en verminderen warmteopname.

Zonwering en bomen zorgen voor schaduw en luchtstroming

Zonwering, al gebruikelijk in het oude Egypte en Rome, verschijnt opnieuw op nieuwe appartementencomplexen in Zwitserland en Nederland. Kummer/Schiess verwerkte lichte zonwering in een kinderdagverblijf en basisschool bij Zürich om de houten gevel te accentueren.

Externe zonwering blokkeert warmte voordat die binnenkomt, in tegenstelling tot interne jaloezieën. Eenvoudige rolontwerpen hangen over balkons om schaduw te bieden terwijl ze wind doorlaten, zoals te zien in projecten van MRM Arquitectos en Taller Básico in Spanje. De Londense ontwerpster Aimée Daniels heeft een doe-het-zelfversie gemaakt voor schuiframen.

Strategisch geplaatste stadsbomen koelen de omgeving door schaduw en verdamping, zowel bij nieuwe projecten als bij renovaties.

Meerdere wegen naar klimaatresponsief ontwerp

Geen enkele oplossing past bij elk project. Sommige woningen gebruiken palen of drijvende constructies tegen overstromingen, terwijl andere warmtepompen of ramen voor kruisventilatie toepassen. De meest toegankelijke opties betreffen vaak schapenwol, steen, aarde en bomen.

Tags bij dit artikel