Tim Burton geeft een nieuwe draai aan het monster van Frankenstein in Edward Scissorhands en Frankenweenie

De sympathie van de regisseur voor misbegrepen buitenstaanders weerklinkt in Mary Shelley's klassieker door de decennia heen in zijn films.

Oscar-genomineerde filmmaker Tim Burton put al lang inspiratie uit Mary Shelley's Frankenstein, met name uit het centrale schepsel. Miskende buitenstaanders die op afwijzing stuiten, duiken herhaaldelijk op in zijn films, zowel live-action als geanimeerd. Zijn speelfilm uit 1990 Edward Scissorhands en de twee versies van Frankenweenie springen eruit als de sterkste moderne echo's van het verhaal.

Edward Scissorhands vangt de geest van Frankenstein voor een nieuwe generatie

De titelheld, gespeeld door Johnny Depp, deelt belangrijke kenmerken met Shelley's creatie. Beiden zijn intelligent en bewust, maar worden geconfronteerd met angst en verbanning uit de samenleving. Burton identificeert zich al lang met het monster in plaats van het als schurk te zien en beschouwt deze figuren als diep menselijk. In een interview met Film4 merkte hij op dat de personages hem hielpen om percepties van normaliteit te begrijpen en voegde eraan toe dat zij in feite het meest menselijk waren.

In de film is Edward een onafgemaakte creatie die alleen achterblijft na de dood van zijn uitvinder. Hij wordt geadopteerd door een voorstedelijk gezin en wordt het doelwit van manipulatie die leidt tot een terugslag in de gemeenschap. De echte antagonist blijkt een jaloerse vriend te zijn, terwijl Edwards bedoelingen onschuldig blijven. Deze opzet weerspiegelt klassieke Frankenstein-verfilmingen waarin bendes het schepsel uit angst achtervolgen.

Frankenweenie biedt een speelse maar oprechte parodie

Burtons live-action korte film Frankenweenie uit 1984 parodieert de roman rechtstreeks via het verhaal van een jongen die zijn hond Sparky weer tot leven wekt na een fataal ongeluk. Het herrezen huisdier veroorzaakt paniek in de buurt tot een heldhaftige daad de meningen doet kantelen. De stop-motionremake uit 2012 breidt het verhaal uit met rivaliserende experimenten van klasgenoten, wat leidt tot chaos in de stad voordat Sparky het ultieme offer brengt en weer tot leven komt.

Beide versies eindigen op een optimistische noot wanneer de gemeenschap helpt de hond te herstellen, waarna hij een romance begint met een lokale poedel. Door de band tussen schepper en monster te herformuleren als de liefde van een jongen voor zijn huisdier krijgt het materiaal een frisse emotionele lading.

Thema's uit Frankenstein komen overal in Burtons oeuvre terug

Vergelijkbare ideeën duiken elders op. Sally in The Nightmare Before Christmas heeft visueel een aan elkaar genaaid uiterlijk en een relatie met haar schepper die doet denken aan het monster. In Batman Returns wordt de Penguin door zijn ouders afgewezen en later door de samenleving verguisd, waardoor zijn isolement uitmondt in tragisch schurkenwerk dat toch empathie bij het publiek oproept.

Burtons benadering humaniseert deze buitenstaanders consequent en toont hoe angst en vooroordeel de echte monsters creëren. De films hebben de tand des tijds doorstaan en blijven kijkers belonen die verhalen over acceptatie waarderen.

Dat was het moment waarop ik voor het eerst leerde hoe mensen normaliteit waarnemen, wat raar is of niet raar, terwijl deze personages in feite het meest menselijk waren.

— Tim Burton, Film4-video over horror

Tags bij dit artikel