Het Star Trek-universum verdeelt het melkwegstelsel in vier verschillende kwadranten, vernoemd naar de eerste letters van het Griekse alfabet. Deze eenvoudige indeling helpt de enorme afstanden tussen sterren te organiseren en houdt de focus op bereikbare locaties voor ruimteschepen.
Bijna alle Star Trek-verhalen spelen zich af in het alfakwadrant, waar de aarde dicht bij de grens met het bètakwadrant ligt. Mensen, vulcans, andorianen en andere federatieleden komen oorspronkelijk uit werelden in deze twee kwadranten. De klingon- en romulanenrijken beslaan ook grote gebieden, voornamelijk in het bètakwadrant.
Een stabiel wormgat dat vroeg in Star Trek: Deep Space Nine werd ontdekt, gaf bewoners van het alfakwadrant plotseling toegang tot het verre gammakwadrant. Ondertussen bracht de serie Star Trek: Voyager het grootste deel van haar looptijd door in het nog verder gelegen deltakwadrant, ongeveer zeventig jaar reizen van de aarde verwijderd bij standaard warpsnelheden.
Gedetailleerde galactische kaarten verschijnen zelden in de televisieafleveringen en films. Incidentele voorbeelden doken op in het astrometrisch laboratorium van Star Trek: Voyager en op een PADD-rekwisiet in de film uit 1998 Star Trek: Insurrection. Deze beelden bevestigden de vier gelijke secties, verdeeld door verticale en horizontale lijnen zonder rekening te houden met een verticale z-as.
Van bovenaf gezien liggen de kwadranten in een indeling tegen de klok in, beginnend links onderaan: alfa, bèta, gamma en delta. Deze keuze plaatst de thuishaven van de federatie in het primaire alfakwadrant en weerspiegelt het op de aarde gerichte perspectief van de franchise.
De term kwadrant werd in de originele serie uit de jaren zestig vrijblijvend gebruikt. Grotere precisie kwam na het begin van de jaren negentig, met name na de aflevering The Price uit het derde seizoen van Star Trek: The Next Generation. Auteur Larry Nemecek besprak later hoe een technisch handboek voor schrijvers de afstanden en kwadrantgrenzen voor latere producties heeft gestandaardiseerd.
Een paar verhalen plaatsten personages in het centrum van de melkweg, ondanks de werkelijke astronomische afstanden van meer dan 26.000 lichtjaar van de aarde. Afleveringen en films bereikten het centrum in slechts enkele dagen, veel sneller dan de ongeveer zeventien jaar die volgens latere canongrenzen nodig zijn bij aanhoudende hoge warpsnelheid. Fans accepteren deze narratieve vrijheden samen met andere gevestigde conventies van het universum.