Slimme mondbeschermers verminderen hersenschuddingen met 20 procent in wereldrugby

World Rugby zet sensoren in bij internationale wedstrijden om impact te meten en langetermijn hersenschade te voorkomen.

In december 2020 diende het advocatenkantoor Rylands Laws een rechtszaak in tegen World Rugby en de bonden van Engeland en Wales namens negen oud-spelers, onder wie Alix Popham en Steve Thompson. Laatstgenoemde herinnerde zich niet meer dat hij in 2003 de wereldtitel met Engeland had gewonnen. De nog steeds lopende zaak, waarbij inmiddels achthonderd spelers zijn aangesloten, dwong de sportleiding serieus werk te maken van het onderzoek naar hersenschuddingen.

Bitjes met chip meten hoofdimpact

Na diverse voorstellen koos World Rugby voor de slimme mondbeschermer: een apparaat met een chip ter grootte van een vingernagel, ontwikkeld door een bedrijf uit Minnesota. De technologie was al getest tijdens het WK vrouwen in 2021 en eerder gebruikt door de Navy Seals om krachten bij sprongen en gevechten te meten. Doel is het risico op hersenschuddingen te verkleinen; volgens de cijfers daalde het aantal gevallen met twintig procent in competities waar de bitjes worden gebruikt.

Manu Sillero, hoofd topsport bij de Federación Española de Rugby, ziet de vooruitgang, maar waarschuwt dat er nog werk aan de winkel is. Tot nu toe werd met videobeelden of gps op de rug gewerkt, maar die methodes leveren geen even precieze gegevens over de werkelijke kracht op het hoofd als de sensoren in de mond.

Drempel van 8G activeert directe medische controle

Bij internationale wedstrijden, waar het gebruik verplicht is, moet een speler een hersenschuddingstest (HIA) ondergaan zodra de sensor een kracht van 8G registreert. Als hij die test niet haalt, staat hij tien tot twaalf dagen aan de kant. De chip bevat een accelerometer en gyroscoop die de intensiteit van de klappen kwantificeert. Toch komen nog steeds fout-positieven voor, net als eerder bij gps bij richtingsveranderingen of landingen.

Het proces is eenvoudig: elke speler laat zijn mondbeschermer op maat maken bij de tandarts. De sensor meet de beweging van het hoofd, niet van de kaak. Bij overschrijding van de drempel stuurt hij een draadloos signaal naar een onafhankelijke arts langs de lijn, die beslist of de speler moet worden onderzocht. Na afloop van de wedstrijd worden de gegevens op een tablet gedownload. De oplaad- en reinigingsdoosjes met uv-licht kunnen tot zevenentwintig exemplaren tegelijk verwerken.

Meer dan zichtbare hersenschuddingen: risico’s op lange termijn

Wetenschappers maken zich ook zorgen over herhaalde impact zonder directe symptomen. Onderzoek uit het afgelopen decennium koppelt deze cumulatieve klappen aan een hoger risico op neurodegeneratieve ziekten zoals chronische traumatische encefalopathie (CTE), die pas na overlijden via hersenonderzoek kan worden vastgesteld. De nieuwe sensoren maken het voor het eerst mogelijk de totale impactbelasting gedurende een hele carrière te meten.

Preventie in de jeugd en aanpassingen in de regels

Sillero verwacht dat het hulpmiddel vooral nuttig zal zijn in de jeugdopleiding zodra de prijs daalt. Eerdere gps-studies van de Spaanse bond toonden al aan dat spelers een goede inschatting hebben van de intensiteit van contacten. Het huidige succespercentage ligt rond de 86 procent, al diagnosticeert de mondbeschermer geen hersenschuddingen: die beslissing blijft bij de arts, die nu wel over objectievere informatie beschikt.

Het uiteindelijke doel is een databank die richting geeft aan aanpassingen in trainingen, tackletechnieken en mogelijk de spelregels. Voor spelers als Thompson, die nu last heeft van geheugenverlies, komt die informatie te laat. Voor wie nu de mondbeschermer draagt, en vooral voor wie net begint, kan het het verschil maken tussen reageren op schade en leren die te voorkomen.

Tags bij dit artikel