De Schat van Villena blijft experts verrassen, meer dan zestig jaar na de ontdekking. Wat in 1963 een buitengewone verzameling prehistorisch goud leek, heeft nu een nog fascinerender geheim onthuld: twee objecten zijn gemaakt van ijzer afkomstig van een meteoriet.
In december 1963 groef de lokale archeoloog José María Soler de schat op tijdens een opgraving in een grindgroeve nabij Villena, in Alicante. De collectie, die nu wordt bewaard in het Archeologisch Museum van Villena, bestaat uit kommen, flessen en armbanden van goud en vormt een van de grootste prehistorische goudschatten van Europa. Tussen het gouden schitteren vielen echter twee donkere, sterk geoxideerde stukken op die nooit helemaal pasten bij de rest.
Het gaat om een armband en een kleine holle bol, gedateerd tussen 1400 en 1200 voor Christus, midden in de bronstijd. De bol, die waarschijnlijk ooit bedekt was met een dunne gouden laag, diende mogelijk als knop van een zwaard of ceremoniële staf.
Zestig jaar later nam een team onder leiding van de gepensioneerde conservator Salvador Rovira-Llorens, samen met Ignacio Montero Ruiz en Martina Renzi, minuscule monsters van beide stukken om de samenstelling te analyseren. De hoge aanwezigheid van nikkel was de sleutel: meteorieten bevatten veel meer van dit element dan aardijzer, en de gedetecteerde legering wijst direct op een buitenaardse oorsprong.
Toen deze objecten werden gemaakt, kende West-Europa nog niet de techniek om ijzer uit erts te smelten. Daarom werd het uit de hemel gevallen metaal even hoog gewaardeerd als goud of zilver. Vergelijkbare stukken komen voor in het oostelijke Middellandse Zeegebied, zoals de beroemde dolk gevonden in het graf van Toetanchamon. De onderzoekers vermoeden dat de stukken uit Villena via oude handelsroutes over lange afstand de Iberische schiereiland bereikten.
De auteurs beschouwen hun conclusies als voorlopig, omdat corrosie de oorspronkelijke samenstelling van het metaal heeft gewijzigd. Zij plannen nieuwe, niet-invasieve analyses om de gegevens te bevestigen. Indien bevestigd, zouden dit de oudste meteorietijzeren objecten zijn die tot nu toe in het Iberisch schiereiland zijn gevonden.