Ruslands veiligheidseisen in Oekraïne-vredesbesprekingen leggen diepe EU-verdeeldheid bloot

Leiders overwegen of ze Moskou moeten betrekken bij de continentale defensie terwijl ze eerst aandringen op een staakt-het-vuren.

Rusland dringt aan op gesprekken over de Europese veiligheidsstructuur als onderdeel van een eventueel Oekraïne-vredesakkoord. Die eis heeft de verdeeldheid onder Europese landen blootgelegd. Het Kremlin eist dat het onderwerp in nieuwe onderhandelingen aan bod komt, maar veel EU-landen zien het verzoek als een list om hun defensie te ondermijnen.

De eis haalt oude Russische bezwaren over de oostwaartse uitbreiding van de NAVO na de val van de Sovjet-Unie weer op. Moskou presenteert de aanwezigheid van het bondgenootschap als een kernbedreiging en als rechtvaardiging voor zijn optreden in Oekraïne.

Privébesprekingen tonen verdeeldheid onder EU-leiders

Enkele vooraanstaande figuren, onder wie Europees Commissievoorzitter Ursula von der Leyen, hebben in besloten kring voorgesteld het onderwerp parallel aan de vredesinspanningen te verkennen, melden functionarissen die op de hoogte zijn van de gesprekken. Rusland heeft de veiligheidsdiscussie tot voorwaarde gemaakt voor nieuwe door de VS bemiddelde onderhandelingen, aldus de functionarissen.

Landene die het dichtst bij Rusland liggen, verzetten zich fel tegen elk overleg. Zij stellen dat zelfs het bespreken van het onderwerp Moskou al een overwinning oplevert en Europa’s positie verzwakt.

Als we beginnen te praten over wat Rusland vraagt met betrekking tot de veiligheidsarchitectuur, lopen we eigenlijk in de vallen die Rusland zet.

— Kaja Kallas, EU-hoogvertegenwoordiger voor Buitenlandse Zaken, Aankomstverklaring tijdens EU-top in Dublin

Door de VS geleide gesprekken hervat te midden van Europese zorgen

De Amerikaanse gezanten Steve Witkoff en Jared Kushner spraken onlangs met de Russische leider Vladimir Putin in Moskou en informeerden daarna de Oekraïense president Volodymyr Zelenskyy in Dublin. Zelenskyy meldde dat Rusland ermee heeft ingestemd Europese vertegenwoordigers bij de komende rondes te betrekken.

Europees Raadsvoorzitter Antonio Costa benadrukte dat de toekomstige Europese veiligheid niet zonder Europese inbreng kan worden bepaald. De leiders blijven het erover eens dat een staakt-het-vuren en een vredesakkoord moeten voorafgaan aan bredere veiligheidsgesprekken.

NAVO-aanwezigheid en toekomstige garanties op het spel

Elk naoorlogs landschap zal moeilijke keuzes afdwingen. Bondgenoten moeten beslissen over het NAVO-traject van Oekraïne, mogelijke bufferkrachten en blijvende veiligheidsgaranties voor Kyiv. Ook rijst de vraag of de NAVO haar versterkte oostelijke aanwezigheid zal handhaven als de gevechten ophouden.

De Estse premier Kristen Michal merkte op dat dergelijke Russische voorstellen een bekend patroon volgen dat bedoeld is om de Europese eenheid te breken. De Zweedse premier Ulf Kristersson zei dat Europa moet meedoen als Oekraïne daarom vraagt, maar waarschuwde tegen afzonderlijke kanalen met Moskou.

Tags bij dit artikel