Rendementen op langlopende staatsobligaties stijgen wereldwijd door hogere eisen van beleggers

Amerikaanse 10-jaars staatsleningen boven 5 procent ondanks terugkopen; gemiddelde staatsrendementen bereiken 4 procent voor het eerst sinds 2007.

De leenkosten voor overheden zijn wereldwijd sterk gestegen. Beleggers eisen nu een hogere vergoeding voor het aanhouden van schuldpapier met langere looptijden, waardoor de rendementen op belangrijke staatsobligaties op het hoogste niveau in jaren uitkomen.

Amerikaanse ministerie van Financiën Scott Bessent reageerde op de stijging van de Amerikaanse rendementen door de terugkoop van langlopende staatsleningen uit te breiden. Daarmee werd niet voorkomen dat het rendement op 10-jaars staatsleningen boven de 5 procent uitkwam, het hoogste niveau in bijna twintig jaar.

Globale staatsrendementen bereiken meerjarige pieken

Het gemiddelde rendement op staatsobligaties wereldwijd is uitgekomen op 4 procent, een niveau dat voor het laatst in 2007 werd gezien. Verschillende grote markten noteerden de afgelopen weken nieuwe mijlpalen, waaronder 30-jaars Amerikaanse staatsleningen op het hoogste punt sinds 2004, Japanse staatsobligaties nabij recordniveaus en Britse equivalenten op het hoogste punt sinds 1998.

Inflatie, tekorten en handelsspanningen stuwen de verkoop

Beleggers hebben zich teruggetrokken uit langlopende staatsobligaties door oplopende begrotingstekorten, aanhoudende inflatie, het handelsbeleid van president Donald Trump en hogere energieprijzen als gevolg van het conflict in het Midden-Oosten. Tegelijkertijd geven technologiebedrijven grote hoeveelheden schuld uit om infrastructuur voor kunstmatige intelligentie te financieren, waardoor ze rechtstreeks concurreren om beleggerskapitaal.

Waarom langlopende obligaties onder grotere druk staan

Obligaties van rijke landen behoren nog steeds tot de veiligste activa omdat terugbetaling zeer waarschijnlijk is. Overheden geven vaak schuldpapier uit met looptijden van 30 jaar of zelfs een eeuw om financieringskosten vast te zetten. Inflatie en stijgende kortetermijnrentes tasten echter de reële waarde van couponbetalingen en hoofdsom over langere periodes aan, waardoor langere obligaties extra gevoelig zijn voor veranderingen in rentes en inflatieverwachtingen.

Structurele onevenwichtigheid tussen vraag en aanbod

Twee decennia lang joegen grote mondiale spaartegoeden, vooral uit Azië, op een beperkt aanbod van veilige activa en hielden daarmee de reële langetermijnrendementen laag. Die dynamiek is omgeslagen. Overheden verhogen de uitgaven aan defensie, hernieuwbare energie en andere prioriteiten. Alleen al de Verenigde Staten hebben meer dan 40 biljoen dollar aan staatsschuld en kampen met een jaarlijks tekort dat de Congressional Budget Office in augustus op 2,1 biljoen dollar schatte.

De vraag vanuit het buitenland is afgenomen terwijl centrale banken hun bezittingen afbouwen na jaren van grootschalige aankopen. De kopersbasis verschuift naar prijsgevoelige particuliere beleggers die een hogere vergoeding eisen. Veranderingen in pensioen- en spaarsystemen hebben het traditionele bestand aan langetermijnbeleggers verder verkleind.

Risicopremie loopt sterk op

Volgens een model van Bloomberg Economics is de risicopremie op 30-jaars Amerikaanse staatsleningen — de extra vergoeding die beleggers eisen voor het aanhouden van langer schuldpapier — meer dan drie procentpunten gestegen ten opzichte van het dieptepunt tijdens de pandemie in 2020. Analisten discussiëren of de traditionele ‘gemaksopbrengst’ van Amerikaanse staatsleningen is afgenomen door de stijgende schuld en beleids-onzekerheid, al beschouwen velen staatsleningen nog steeds als de veiligste beschikbare activa.

Economische effecten reiken tot huishoudens en bedrijven

Een ongeordende stijging van de langetermijnrendementen kan de financiering van tekorten bemoeilijken, zoals het Verenigd Koninkrijk in 2022 ondervond tijdens het premierschap van Liz Truss. Deze rendementen beïnvloeden ook hypotheekrentes en bedrijfsleningen. In de VS volgen de 30-jaars hypotheekrentes de 10-jaars staatslening nauw, omdat huiseigenaren doorgaans binnen ongeveer tien jaar herfinancieren of aflossen.

Beleidsreacties en verwachtingen van beleggers

Veel overheden schakelen over op kortere looptijden, al leidt dat tot frequentere herfinanciering. Het Amerikaanse ministerie van Financiën breidde in augustus de terugkopen van 10- tot 30-jaars obligaties uit om de marktdruk te verlichten, maar de eerste tranche viel kleiner uit dan verwacht en de rendementen bleven stijgen.

Duurzaam vertrouwen van beleggers vereist uiteindelijk geloofwaardige plannen om inflatie en tekorten te beheersen, mogelijk via impopulaire belastingverhogingen of bezuinigingen. Hogere rendementen hebben gemengde effecten: ze belonen spaarders en weerspiegelen economische veerkracht, maar verhogen tegelijkertijd de leenkosten voor huishoudens en bedrijven die al onder druk staan door inflatie.