Antidopingcontroles om twee uur 's nachts in de Tour: de polemiek rond Vingegaard en Pogacar

De ITA vroeg gerechtelijke toestemming voor nachtelijke tests in de laatste week van de Grande Boucle; teams en oud-renners debatteren over rechten, herstel en effectiviteit van het systeem.

Het was twee uur 's nachts toen er werd aangeklopt op de deur van de hotelkamer van Jonas Vingegaard. De verantwoordelijken voor de antidopingcontrole stonden in de hotelgang. De Deen van Visma-Lease a Bike moest zich legitimeren, de procedure ondergaan en bijna veertig minuten wachten voordat hij weer naar bed kon.

Drie uur later, rond vijf uur 's ochtends, bezocht hetzelfde team Tadej Pogacar. De leider van de Tour vertelde later dat hij amper vier uur had geslapen en na het bezoek van de agenten niet meer in slaap kon komen.

Een cruciale Alpenetappe en een val die de polemiek verhevigde

Beide renners stonden enkele uren later voor de vijftiende etappe, een beslissende dag met aankomst op Plateau de Solaison. Tijdens de rit viel Vingegaard zwaar op ongeveer twintig kilometer van de finish. Hij brak zijn sleutelbeen, verliet de wedstrijd en wachtte op een operatie. De Deense renner legde geen direct verband tussen het ongeluk en de nachtelijke controle, al erkende hij dat de onderbreking "niet hielp". Pogacar maakte evenmin een causaal verband, maar waarschuwde dat een verstoorde nacht de concentratie kan verminderen.

Nieuwe controles op de rustdag

De discussie over de tijdstippen hield daar niet op. Op de rustdag maandag keerden de agenten terug naar de hotels van verschillende teams. Deze keer werden renners van Red Bull, waar Remco Evenepoel rijdt, van Decathlon van Paul Seixas en ook van Picnic, Jayco en Bahrain gecontroleerd. De inspecteurs arriveerden voor tien uur 's avonds, binnen de normale uren, hoewel sommige renners al in bed lagen. De nieuwe golf verruimde de aandacht en bevestigde dat het antidopingapparaat zijn activiteit in de slotfase van de Tour had opgevoerd.

De drie vensters van het antidopingsysteem

Het debat gaat verder dan simpele controles. Er bestaan drie sleutelconcepten die vaak worden verward: het lokalisatievenster van de sporter, het gebruikelijke tijdvak voor tests en het analytische venster waarin een stof detecteerbaar is.

Renners in de follow-upgroepen moeten periodiek hun locatie doorgeven via het ADAMS-platform van het Wereldantidopingagentschap (WADA). Daarnaast moeten ze elke dag een venster van zestig minuten aangeven waarin ze gegarandeerd traceerbaar zijn. Buiten dat uur kunnen ze ook worden gecontroleerd, maar binnen dat uur hebben ze de absolute plicht te zijn waar ze hebben opgegeven.

De UCI-regels bepalen dat er in de regel geen controles plaatsvinden tussen 23.00 en 6.00 uur. Uitzonderingen gelden wanneer de sporter zelf dat venster aangeeft, toestemming geeft of er ernstige verdenkingen zijn. In Frankrijk staat de wet nachtelijke acties toe bij internationale wedstrijden, maar tussen 23.00 en 5.00 uur eist die "ernstige en overeenstemmende verdenkingen", risico op bewijsverlies en proportionaliteit.

Ik wil het daar niet aan toeschrijven, want het is een wielerwedstrijd en valpartijen zijn onvermijdelijk. Maar het hielp zeker niet.

— Jonas Vingegaard, Verklaringen na het verlaten van de Tour

Reacties van teams en oud-renners

Joxean Fernández 'Matxin', sportief directeur van UAE Team Emirates-XRG, aanvaardde de regel maar vond die onrechtvaardig: "Het is de regel die er is. Is die eerlijk? Nee. Ik vind het niet eerlijk om iemand wakker te maken". Marc Reef van Visma-Lease a Bike eiste duidelijkheid: "De controles op zich zijn niet het probleem. We willen weten waarom ze midden in de nacht moesten plaatsvinden".

Lance Armstrong was vanuit zijn podcast scherper: "Een controle om twee uur 's nachts is een mensenrechtenkwestie". Jonathan Vaughters, voormalig ploegmaat van Armstrong, repliceerde dat "als de UCI ons in 2001 om twee uur 's nachts had gecontroleerd, we allemaal geschorst zouden zijn en de sport 25 jaar drama hadden bespaard". Hij voegde eraan toe: "Het is triest dat Tadej en Jonas de rotzooi moeten uitboeten die wij hebben veroorzaakt".

Het standpunt van de ITA en de openstaande vragen

De International Testing Agency, aan wie de UCI een groot deel van haar antidopingprogramma heeft gedelegeerd, bevestigde dat ze naar de rechter voor vrijheden van de Rechtbank van Parijs was gegaan om de gerechtelijke toestemming te verkrijgen die nachtelijke acties in de nacht van 18 op 19 juli mogelijk maakte. De ITA benadrukt dat de nachtelijke tests voortkomen uit data-analyse en geen beschuldiging inhouden. Het parket van Parijs bekrachtigde de gerechtelijke tussenkomst.

Vragen blijven onbeantwoord: welke informatie de rechter ontving, welke stoffen of afwijkingen werden gezocht, waarom Vingegaard om twee uur en Pogacar om vijf uur werd bezocht, en of vooraf toestemming werd gevraagd. De vertrouwelijkheid beschermt het onderzoek, maar de ITA zou algemene uitleg moeten geven over de gehanteerde criteria.

Het evenwicht tussen geloofwaardigheid en herstel

Het wielrennen blijft gevangen tussen het verleden van schandalen en het heden van extreme bewaking. De huidige renners leven onder permanente lokalisatie, biologische paspoorten en frequente controles. De Vereniging van Beroepswielrenners (CPA) verdedigt de strijd tegen doping maar eist intelligentie: "Een doeltreffende strijd tegen doping is onmisbaar. Een intelligente strijd tegen doping evenzeer".

De nacht kan geen onaantastbare zone zijn, omdat de geschiedenis bewijst dat elke voorspelbare periode kan worden misbruikt. Ze mag ook geen gebied zonder grenzen worden waar verdenking elke interventie rechtvaardigt. De deur moet kunnen opengaan, maar met duidelijke regels die zowel de zuiverheid van de sport als de rust van de deelnemers beschermen.

Tags bij dit artikel