Wembley: van het Britse Rijk tot de tempel van het moderne voetbal

Het stadion werd in 1923 gebouwd om de koloniale macht te tonen en groeide later uit tot de bakermat van de koningssport.

Op 11 mei 2003 zagen duizenden Britse supporters met emotie de iconische Twin Towers van het oude Wembley-stadion tegen de grond gaan. Voor het wereldvoetbal verdween daarmee het heilige complex waar het Engelse elftal, met Bobby Charlton als uitblinker, in 1966 het wereldkampioenschap veroverde: de enige grote titel van de uitvinders van het spel.

Weinigen in het publiek herinnerden zich toen nog het werkelijke doel achter die twee imposante betonnen bouwwerken.

Een stadion geboren om de keizerlijke macht te tonen

Het complex was aanvankelijk niet voor voetbal bedoeld. De bouw diende om het imago van een tanend rijk in de jaren twintig te versterken. Na de Eerste Wereldoorlog kwam Groot-Brittannië als overwinnaar maar verzwakt uit de strijd, terwijl in de koloniën de roep om onafhankelijkheid toenam.

Ierland had al onafhankelijkheid verworven en in India zette Mahatma Gandhi een burgerlijke ongehoorzaamheidsbeweging op die wereldwijd weerklank vond. Onder die druk lanceerden de Britse elites het Empire Stadium als middelpunt van de Empire Exhibition van 1924.

Het stadion, geopend op 23 april 1923, maakte deel uit van een ambitieus themapark dat de arbeidersklasse moest imponeren en de Britse dominantie moest benadrukken. De Twin Towers kregen een pseudomogolstijl als expliciet symbool van de heerschappij over India, de kroonjuweel van het rijk.

De ondergang van het Rijk en de transformatie van Wembley

In de loop der jaren viel het Britse Rijk geleidelijk uiteen. Het laatste grote hoofdstuk sloot in 1997 met de teruggave van Hongkong. Nog veertien overzeese gebieden vallen onder Britse soevereiniteit, waarvan enkele nog op de VN-lijst van te dekoloniseren gebieden staan.

Het stadion overleefde echter en werd een symbool van het voetbal. De FA Cup-finales en vooral het WK van 1966 zorgden voor een grondige imagoverandering. De sportieve heldendaden begroeven de imperiale wortels en het publiek ging Wembley zien als de plek waar het moderne voetbal ontstond.

De resten van het oude Wembley onder een Londens park

Toen architect Norman Foster het nieuwe Wembley met zijn kenmerkende stalen boog ontwierp, werden de oude torens gesloopt. Het puin belandde niet in zee, maar werd naar Northala Fields gebracht, enkele kilometers verderop, waar het vier kunstmatige heuvels in een openbaar park vormde.

Duizenden bezoekers lopen er vandaag overheen zonder te weten dat ze de fysieke overblijfselen van het oude Empire Stadium betreden.

Het Spaans elftal in Wembley

Het Spaanse elftal keert acht jaar na zijn laatste bezoek terug naar het iconische Engelse stadion. In september 2018 debuteerde Luis Enrique als bondscoach met een 1-2-zege dankzij doelpunten van Saúl en Rodrigo.

Het wordt de tiende keer dat Spanje het in Wembley tegen Engeland opneemt. Naast de zege van 2018 springt de 1-2-overwinning van 25 maart 1981 in het oog, die samenviel met de bevrijding van de ontvoerde Quini.

De allereerste ontmoeting dateert van 30 november 1955, toen Spanje met 4-1 verloor. De pers destijds benadrukte dat het resultaat beter was dan de 7-1-nederlaag in Highbury in 1931. De meest recente partij vond plaats in juli 2021, met de penaltynederlaag tegen Italië in de halve finale van het EK.

Tags bij dit artikel