Stephen Colbert bereidt zich voor op zijn laatste aflevering van The Late Show op donderdag 21 mei, na meer dan tien jaar op CBS. Zijn grootste kracht gedurende die periode was niet politieke satire of slimme ironie, maar de bereidheid om openhartig en met oprechte emotie te spreken wanneer de situatie daarom vroeg.

O’Brien geeft tijdloos advies tegen cynisme

Al in januari 2010 beëindigde Conan O’Brien zijn korte periode als presentator van The Tonight Show. De beslissing van NBC om het tienuur-slot terug te geven aan Jay Leno dwong O’Brien er na slechts zeven maanden uit, een zet die de programmering van het netwerk volledig overhoopgooide en blijvende kritiek opriep.

O’Brien had vijf jaar besteed aan de voorbereiding om het programma over te nemen, om het vervolgens sneller kwijt te raken dan een nijlpaard zwanger is. De meeste mensen in zijn positie zouden op meerdere fronten hebben uitgehaald. In plaats daarvan bedankte hij NBC voor 22 jaar werk en gaf hij kijkers een eenvoudige boodschap mee.

Colbert bouwt faam op met satire en schakelt daarna over op authenticiteit

Colbert bracht negen seizoenen en 1.447 afleveringen door op Comedy Central als fictieve conservatieve commentator in The Colbert Report. De serie gebruikte ironie om tekortkomingen in politieke commentaren bloot te leggen, maar zakte nooit weg in pure negativiteit. Toen de show eindigde, stapte Colbert uit zijn rol voor een sterbezet optreden van “We’ll Meet Again” en een warm afscheid.

De overstap om David Letterman te vervangen bij The Late Show riep de vraag op of Colbert succesvol kon zijn zonder de beschermende laag van satire. De eerste maanden verliepen moeizaam en sommigen vroegen zich af of het programma net zo abrupt zou eindigen als O’Briens run bij The Tonight Show. In de daaropvolgende elf jaar beantwoordde Colbert die twijfels echter door een oprechte versie van zichzelf te tonen.

Oprechtheid kenmerkt de beste momenten bij politiek en persoonlijke onderwerpen

Politieke grappen werden standaard in late-nightprogramma’s tijdens de Trump-jaren, maar die van Colbert vielen op door het ontbreken van bitterheid. Colleagues als Jimmy Kimmel en Seth Meyers volgden vergelijkbare wegen, maar Colberts vermogen om zonder cynisme te spreken bleek bijzonder memorabel.

Een live verkiezingsnachtuitzending in november 2016 markeerde een keerpunt. In plaats van de verwachte viering deed Colbert een spontaan beroep op eenheid dat veel kijkers toen noodzakelijk vonden. Latere gesprekken over geloof en een ontroerend eerbetoon na het overlijden van countryzanger Toby Keith benadrukten zijn directe stijl verder.

Finale valt samen met verschuivingen in de sector

Colbert kreeg een volledig jaar om zijn vertrek voor te bereiden, toch voelt het einde nog steeds abrupt. Waarnemers in de sector wijzen op dalende financiële opbrengsten voor late-nightprogramma’s op de broadcast of bredere corporatieve druk als redenen voor de stopzetting. Ongeacht de precieze oorzaak laat de consistente weigering van de presentator om zich in wrok te verliezen een blijvende indruk achter.

Terwijl het programma afloopt, richt de aandacht zich op hoe Colbert afscheid zal nemen en welke kansen daarna mogelijk volgen.