My Undesirable Friends Part II volgt Russische journalisten in ballingschap na invasie Oekraïne

Julia Loktev's documentaire van twaalf uur volgt onafhankelijke verslaggevers verspreid over continenten die hun werk voortzetten te midden van vervolging en persoonlijke omwentelingen tot voorjaar 2026

Regisseur Julia Loktev zet haar intieme kroniek van de onafhankelijke Russische journalistiek voort met het vervolgdocumentaire My Undesirable Friends: Part II — Exile. Het nieuwe deel begint na de grootschalige Russische invasie van Oekraïne in februari 2022 en volgt een kleine groep verslaggevers, van wie velen vrouwen zijn die door het Kremlin als buitenlandse agenten zijn bestempeld, terwijl zij hun leven in gedwongen ballingschap vormgeven.

Leven na de invasie ontvouwt zich in vijf hoofdstukken

De film beslaat de periode vanaf het begin van de invasie tot voorjaar 2026. Loktev, die het hele project zelf heeft gefilmd, houdt de camera dicht bij haar onderwerpen terwijl zij herhaaldelijk verhuizen. Visa verlopen of worden goedgekeurd, redacties sluiten en dagelijkse routines maken plaats voor voortdurende onzekerheid over waar zij zullen wonen en hoe zij verslag kunnen blijven doen van de oorlog.

De journalisten tonen professionele vastberadenheid, ook al dragen zij het gewicht van schuld en isolatie. Een journalist herinnert zich een opmerking van een vriend die hun tweestrijd treffend weergeeft: “Het is alsof het 1941 is en je tegelijkertijd de Duitser en de Jood bent.” De zin weerspiegelt het gevoel nooit volledig veilig of in vrede te zijn met hun identiteit als burgers van het land dat de oorlog voert.

Team van TV Rain ondervindt nieuwe obstakels in het buitenland

Het onafhankelijke medium TV Rain stopt kort na het begin van de invasie met de activiteiten in Moskou. Jonge presentatrice Valeria Ratnikova, bekend als Lera, en collega Ksenia Mironova, Ksysusha genoemd, sluiten zich aan bij de exodus. Lera’s weg voert haar van Rusland naar Turkije, vervolgens Letland en uiteindelijk Nederland. Het team blijft verslag doen van Russische militaire acties in Oekraïne terwijl het te maken heeft met juridische dreigementen uit Moskou, waaronder Lera’s veroordeling in absentia tot zevenenhalf jaar gevangenisstraf.

Een uitzendingcontroverse in Letland, waarbij een nieuwslezer sprak over “ons leger” in verband met gemelde oorlogsmisdaden, leidt tot schorsing van de licentie van het kanaal in dat land. De journalisten aanvaarden deze tegenslagen als deel van hun omstandigheden en erkennen dat burgers in Oekraïne met veel grotere gevaren te maken hebben.

Een verslaggever kiest voor de strijd in Oekraïne

Verslaggever Peter Ruzavin kiest een andere weg. Hij verhuist met zijn vriendin, de Oekraïense journalist Nataliya Gumenyuk, naar Kyiv en maakt reportages vanaf het front. Later meldt hij zich aan bij het Oekraïense leger als drone-operator, raakt gewond en ontvangt een onderscheiding.

Anna Nemzer balanceert verslaggeving en gezinsleven

Anna Nemzer, een centrale figuur uit het eerste deel van het project en een goede vriendin van de regisseur, reist met haar man en jonge dochter door meerdere steden voordat zij zich in New York vestigen. De voortdurende verhuizingen eisen zichtbaar hun tol van haar pogingen om zowel haar professionele output als haar rol als ouder te behouden.

Ik ben nu in Amerika en dezelfde dingen gebeuren hier.

— Ksenia Mironova, opname gemaakt in Washington D.C. op de dag van Trumps tweede inauguratie

Documentaire legt aanhoudende menselijke kosten vast

Tegen de tijd dat de film enkele maanden voor de première in Venetië wordt afgerond, is er nog geen einde aan de oorlog in zicht. De journalisten zetten hun werk voort ondanks de blijvende ontwrichting van hun leven. Loktev’s benadering benadrukt zowel persoonlijke veerkracht als de grotere politieke crisis en toont de journalisten als gewone mensen die weigeren te stoppen met het zoeken en delen van de waarheid.

Tags bij dit artikel