Matt Damon levert een carrièrebepalende prestatie in Christopher Nolans aankomende The Odyssey, maar een van zijn vroegste doorbraakrollen was in een heel ander soort thriller. Net na het schrijven van Good Will Hunting met zijn oude vriend Ben Affleck, stapte Damon in de hoofdrol van de verfilming uit 1999 van Patricia Highsmiths roman The Talented Mr. Ripley. De sterrenbezetting met Jude Law, Gwyneth Paltrow en Cate Blanchett was indrukwekkend, maar Damons gelaagde spel droeg de hele productie.

Damon portretteert Ripley als een toevallige oplichter

In de film speelt Damon Tom Ripley als iemand die per ongeluk in bedrog belandt in plaats van het van meet af aan te plannen. Een reeks toevallige ontmoetingen trekt hem het bevoorrechte leven van Dickie Greenleaf binnen, waarna hij dat leven geleidelijk overneemt zonder een groot plan. Deze aanpak maakte de figuur toegankelijker voor het publiek van eind jaren negentig, dat net begon te wennen aan complexe antihelden op het scherm.

De film uit 1999 verzacht de donkere toon van de roman

Highsmith schreef Ripley vanaf de eerste pagina als een berekenende sociopaat, maar een film van twee uur kon die morele duisternis niet volhouden zonder kijkers te verliezen. Damons versie straalt daarom oprechte verlangens en kwetsbaarheid uit. Hij wil de levensstijl die Dickie leidt en voelt zich gerechtvaardigd om die over te nemen als hij wordt afgewezen. De film benadrukt ook de homo-erotische spanning en maakt van Ripley een tragische figuur die niet openlijk zichzelf kan zijn.

Netflix-miniserie levert eindelijk de echte psychopaat uit het boek

In 2024 bracht Netflix een sobere zwart-witminiserie uit met Andrew Scott in dezelfde rol. De serie verwierp bewust de sympathieke benadering van de eerdere film. Scotts Ripley is al vanaf het begin bedreven in manipulatie en toont weinig berouw, wat veel dichter bij Highsmiths oorspronkelijke creatie ligt. De langere speelduur gaf de serie ruimte om de koude logica van het personage te verkennen zonder hem te verzachten voor het comfort van het publiek.

Langere vertelvorm onthult de echte Ripley

Een speelfilm vol plot had weinig ruimte om het publiek te laten zitten met een onberouwvolle moordenaar. De miniserievorm gaf Scott de kans om een langzaam, onheilspellend portret te schetsen van een man die simpelweg doet wat hem bevoordeelt. Waar Damons Ripley beweert dat hij geen slecht mens is, neemt Scotts versie de moeite niet voor zulke zelfrechtvaardiging. Het resultaat voelt dichter bij de bron, maar blijft toch toegankelijk omdat kijkers tegenwoordig gewend zijn aan moreel complexe hoofdpersonen.

Hoewel de film uit 1999 nog steeds geliefd is, kon alleen het langere formaat Highsmiths bedoeling volledig recht doen. Damon creëerde een memorabel, invoelbaar monster dat paste bij zijn tijd, terwijl Scotts vertolking eindelijk de berekenende figuur toont die de auteur zich oorspronkelijk voorstelde.