Marokkaanse verkiezingen stellen WK-ambities op de proef te midden van groeiende onvrede

Fouzi Lekjaa leidt PAM-campagne terwijl kiezers zich richten op banen en migratie in plaats van glorie van het WK 2030

Marokko gaat op 23 september naar de stembus voor de eerste parlementsverkiezingen in vijf jaar, waarbij Fouzi Lekjaa als een van de belangrijkste kanshebbers wordt gezien om de volgende premier te worden. De 56-jarige voorzitter van de nationale voetbalbond heeft zijn politieke lot verbonden aan de organisatie van het WK 2030 samen met Spanje en Portugal en verklaarde tijdens een recente bijeenkomst bij Casablanca dat de finale in de provincie Ben Slimane zou worden gespeeld.

Lekjaa verbindt politieke toekomst aan voetbalsucces

Lekjaa kreeg lof voor het opkrikken van het Marokkaanse elftal tot wereldtopper en het binnenhalen van de co-hostingrechten voor het toernooi van 2030. Zijn virale campagnespeech oogstte applaus in een land dat gek is van voetbal en waarin de sport vaak een bron van nationale trots is. Toch valt zijn opkomst samen met wijdverbreide publieke onvrede in plaats van feestvreugde.

De verkiezingen vinden plaats tegen de achtergrond van de massale poging in juli van tienduizenden Marokkanen om in één dag het Spaanse enclave Ceuta te bereiken. Dat incident volgde op de Gen-Z-protesten van vorig jaar en benadrukte de aanhoudende frustratie over werkloosheid, huisvesting en basiswaardigheid.

Kiezersapathie wijst op beperkte aantrekkingskracht van WK-verhaal

De campagneactiviteiten blijven beperkt in de grote steden, met weinig spandoeken of posters. Meer dan veertig procent van de kiesgerechtigden heeft zich niet geregistreerd, wat wijst op langdurig wantrouwen dat de koning uiteindelijk de beslissende macht heeft. Partijen beloven hogere lonen en meer sociale uitgaven, maar op straat heerst het gevoel dat er weinig echte verandering te verwachten valt.

De aankomende regering wordt al het “WK-kabinet” genoemd vanwege de zware investeringen in stadions en infrastructuur. Critici stellen dat deze focus de aandacht afleidt van urgente binnenlandse problemen, waaronder de gezondheidszorg en het creëren van banen in een economie van ongeveer 180 miljard dollar.

Ceuta-exodus toont grenzen van stabiliteitsverhaal

De massale poging om Ceuta binnen te komen zorgde voor onrust in Europa en leidde tot introspectie in Marokko. Analisten beschrijven het als het duidelijkste teken van onrust sinds de Arabische Lente van 2011. Riccardo Fabiani van de International Crisis Group merkte op dat het incident “het tegenovergestelde signaal afgeeft: een onbetrouwbaar land waarvan de bevolking ontevreden is over de status quo en wil ontsnappen.”

De Ceuta-crisis komt precies op het verkeerde moment. Het geeft het tegenovergestelde signaal: een onbetrouwbaar land waarvan de bevolking ontevreden is over de status quo en wil ontsnappen.

— Riccardo Fabiani, directeur Noord-Afrika-programma, International Crisis Group, Opmerkingen over de situatie in Marokko voor de verkiezingen

PAM-partij hoopt op winst nu Lekjaa de politiek in gaat

Lekjaa sloot zich onlangs aan bij de Authenticity and Modernity Party, beter bekend als PAM, nadat hij sinds 2021 begrotingsminister was. Hoewel hij zelf niet kandidaat is voor het parlement, leidt hij de campagne van de partij. Het Marokkaanse kiesstelsel leidt meestal tot coalities, waardoor de macht van één partij beperkt blijft, terwijl de koning de premier aanwijst uit het grootste blok.

In plaatsen als Berkane en Lqliaa bij Agadir draait het straatgesprek om dagelijkse problemen in plaats van om het profiel van Lekjaa. Jongeren noemen armoede, beperkte kansen en een gebrek aan recreatieve voorzieningen als belangrijkste zorgen, en sommigen geven aan het land te willen verlaten ondanks de risico’s.

Economische druk en eerdere protesten bepalen de stemming

De jeugdwerkloosheid schommelt rond de 35 procent, terwijl de totale groei gemiddeld ongeveer 5 procent per jaar bedraagt. Miljarden die zijn uitgegeven aan infrastructuur voor het WK hebben nog niet geleid tot brede werkgelegenheidswinst. De protesten van vorig jaar over de omstandigheden in een staatsziekenhuis voor bevallingen in Agadir eindigden in een harde aanpak en rechtszaken, wat wantrouwen heeft achtergelaten.

Wie de volgende regering vormt, krijgt te maken met strakke budgettaire beperkingen door de WK-verplichtingen en de hoge staatsschuld. Waarnemers verwachten dat de binnenste kring van de monarchie kandidaten zal prefereren die spanningen kunnen beheersen en tegelijk de voorbereidingen voor het toernooi kunnen voortzetten.

Tags bij dit artikel