Irak keert na veertig jaar terug op het WK. Het team dat in 2026 aan het toernooi meedoet, draagt veel bij van het werk van Jesús Casas, de Madrileense coach die de nationale ploeg leidde van 2022 tot 2025. Hoewel hij de kwalificatie niet kon afronden, legde de trainer de basis voor een groep die zich nu met topnaties als Frankrijk, Noorwegen en Senegal meet.
In Irak is voetbal alles. Het wordt beleefd met een intensiteit die het beste en het slechtste samenbrengt. Casas denkt met weemoed terug aan het straatvoetbal dat er nog steeds is: kinderen die midden op de weg een potje spelen en het spel met berusting onderbreken als er een auto langskomt. Ook de parken en velden gonzen van activiteit. Die overrompelende passie kleurt elk aspect van het voetballeven in het land.
Voor Casas betekende de ervaring een enorme professionele sprong. Het was zijn eerste keer als hoofdcoach van een A-selectie en de uitdaging om een heel land te vertegenwoordigen. Sportief boekte hij opmerkelijke resultaten en hij was dicht bij kwalificatie voor het WK. Persoonlijk liet het contact met een andere cultuur en een samenleving die decennia van conflicten achter de rug heeft, een diepe indruk achter.
Ik leerde spelers kennen die familie hadden verloren of van wie de vader of broers sinds de tijd van ISIS of Al Qaida vermist worden. Dat laat een enorme indruk achter.
De voorzitter van de Iraakse bond zocht een Spaanse coach vanwege het prestige dat Spaanse trainers de laatste jaren hebben opgebouwd. Na het afwijzen van bekendere namen kwam de vraag bij Casas terecht. De eerste reactie was verrassing. Zijn familie vreesde het ergste, maar na overleg met de Spaanse ambassade in Bagdad en een verkenningsbezoek gaf de familie groen licht. “In dit leven moet je moedig zijn, zonder roekeloos te worden”, vat de coach samen.
Bagdad is geen stad in puin, al zijn er nog sporen van conflicten zichtbaar in de vorm van kogelgaten in sommige overheidsgebouwen. De Iraakse hoofdstad staat bekend om zijn enorme culturele en historische rijkdom. De militaire en politionele aanwezigheid is constant en er is een streng beveiligde groene zone waarvoor speciale toestemming nodig is. Winkelcentra en restaurants horen bij het dagelijkse uitgaansleven.
Casas maakte gebruik van technologische hulpmiddelen en videoanalyse. Geïnspireerd door het succes van Marokko speurde de technische staf naar spelers van Iraakse afkomst die in Europese competities uitkwamen, vooral in Duitsland, Zweden en Noorwegen. Dankzij die scouting werden voetballers binnengehaald die Europese jeugdreeksen hadden doorlopen en werd een competitievere selectie opgebouwd.
Bijna alle spelers die het WK zullen spelen, debuteerden of speelden onder zijn leiding. De coach vindt dat het hoogst haalbare voor het team precies het bereiken van de eindronde was. In korte toernooien kunnen altijd verrassingen ontstaan, maar hij erkent dat het niveau van Spanje duidelijk hoger ligt.
De overwinning in de Golf Cup zorgde voor een explosie van vreugde. Het stadion liep uren voor de finale vol en de terugkeer naar Basra en Bagdad was niet te beheersen. Maandenlang hoefde het team nergens te betalen in restaurants of winkels: het hele land wilde hen trakteren. De uitbundigheid en passie van de mensen markeerden die dagen.
Casas betreurt dat hij het proces niet kon afronden. Twee matige resultaten in maart 2025 waren genoeg voor de bond om hem te laten gaan. “Daar is het geduld erg kort”, legt hij uit. In de lokale competitie komt het voor dat zelfs de kampioen halverwege het seizoen van coach wisselt. De druk is constant.
Aanvaller Aymen Hussein is het bekendste voorbeeld: zijn vader en een broer verdwenen tijdens de ISIS-periode. Veel anderen in de omgeving leden verliezen of moesten vechten. Casas en zijn staf probeerden gesprekken op het heden en de toekomst te richten, al gebruikten ze dat verleden als extra motivatie om een land te vertegenwoordigen dat veel heeft geleden.
Casas beschrijft de Iraakse voetballer als zeer competitief en mentaal sterk, met een groot vermogen om moeilijkheden te overwinnen. Zonder de conflicten van de afgelopen decennia zou Irak tot de grote Aziatische landen kunnen behoren. Als de nationale ploeg speelt, komt het land tot stilstand: overal worden schermen opgehangen en worden werkverloven verleend om de wedstrijden te volgen.
Het opnemen tegen Spanje, ook al is het een vriendschappelijke wedstrijd, is een enorm evenement voor Irak. De Spaanse competitie geniet absoluut prestige in het land en de wedstrijd tegen La Roja zal waarschijnlijk de belangrijkste zijn die deze generatie ooit speelt.
Casas spreekt met warmte over zijn periode. Het enige minpunt was de beslissing van de bond, die hij onrechtvaardig vindt. Nog steeds krijgt hij berichten van spelers die hem bedanken voor zijn bijdrage. Hij zegt het team op het WK nauwlettend te zullen volgen en gelooft dat het feit dat ze er zijn al een grote beloning is.