De jaren 2000 brachten een reeks opvallende films voort die nog steeds resoneren. Daaronder steekt de In de ban van de ring-trilogie van Sir Peter Jackson uit als een van de meest complete prestaties van de moderne cinema. Bewerkt naar de romans van J. R. R. Tolkien wisten de drie films artistieke ambitie te combineren met breed commercieel succes en zijn ze in de loop der jaren alleen maar in aanzien gestegen.
Uitgebracht in 2002, pakt De twee torens het verhaal direct op na de eerste film. Frodo en Sam reizen met Gollum, terwijl Aragorn Rohan bereikt en Merry en Pippin de Enten ontmoeten. Het middendeel bevat de baanbrekende slag bij Helmsdiepte en introduceert Gollum op een memorabele manier.
Gelegen tussen de opening en de afsluiting, eindigt de film vaak als derde in discussies over de trilogie. Hij kreeg de minste Oscar-nominaties van de drie en won slechts twee prijzen. Toch blijft zijn rol in het voortzetten van het grotere verhaal essentieel, ook al voelt zijn culturele impact iets kleiner dan die van de andere delen.
De opener uit 2001, De reisgenoten, introduceert de centrale queeste. Frodo Baggins krijgt de Ene Ring en sluit zich aan bij Gandalf en een groep bondgenoten voor de reis om hem te vernietigen in de Doemberg. De film moest in één pakket Midden-aarde, de personages en hun relaties neerzetten.
Dat lukte briljant: het tilde het fantasygenre naar nieuwe hoogten en bewees dat de stijl kon floreren in de hedendaagse cinema. De film blinkt uit in karakterontwikkeling, met name Ian McKellens Oscar-genomineerde vertolking van Gandalf. Velen zien het nu als een model voor het lanceren van grootschalige filmische saga’s.
De finale uit 2003, De terugkeer van de koning, brengt het verhaal tot een krachtig einde. Frodo en Sam bereiken Mordor terwijl de legers van Midden-aarde zich verenigen voor een beslissende confrontatie. De film combineert grootschalige veldslagen, emotionele diepgang en een memorabele afsluiting.
De film sleepte alle elf Oscarnominaties binnen, inclusief die voor Beste Film. Vandaag de dag geldt hij als een van de beste fantasyfilms ooit gemaakt en als het duidelijkste voorbeeld van de blijvende impact van de trilogie. Bij vergelijking van de drie delen komt De terugkeer van de koning steevast naar voren als de hoogtepunt.