James Stavridis deelt vier lessen uit de Tweede Wereldoorlog voor moderne conflicten

Gepensioneerde admiraal reflecteert op technologische veranderingen, leiderschapsstijlen, industriële capaciteit en de menselijke tol te midden van de oorlog in Oekraïne en spanningen met Iran

Historicus David McCullough merkte ooit op dat geschiedenis dient als leidraad in gevaarlijke tijden. Dat perspectief voelt nu extra relevant, met de aanhoudende oorlog in Oekraïne, dreigingen rond Iran en snelle veranderingen in militaire technologie en kunstmatige intelligentie. Veterans Day biedt een passend moment voor zulke overpeinzingen.

De Tweede Wereldoorlog springt eruit als een bijzonder leerzaam tijdperk. Gepensioneerd admiraal James Stavridis, die onlangs de roman “The Turning Tide: A Novel of Love and War” publiceerde, belicht vier opvallende lessen uit de vroege jaren veertig die direct van toepassing zijn op hedendaagse uitdagingen.

Technologie verandert slagvelden in ongekend tempo

Een belangrijk inzicht betreft de snelheid van technologische veranderingen in de strijd. De Tweede Wereldoorlog kende grote sprongen in codebreking en cryptologie, die parallellen vertonen met hedendaagse cyberoperaties en AI. Radar en sonar ontstonden als cruciale sensoren, vergelijkbaar met moderne precisiesatellieten. De overgang van slagschepen naar vliegdekschepen voorspelde hoe drones nu traditionele tanks en artillerie bedreigen.

Het conflict in Oekraïne begon met echo’s uit de Eerste Wereldoorlog, met zwaar artillerievuur, tanks, loopgraven en gevechten op korte afstand. Het is snel geëvolueerd tot een strijd tussen geavanceerde systemen. Strijdende partijen moeten nu onderzoek, ontwikkeling en productie van nieuw materieel versnellen, net als landen in de jaren veertig deden.

De Verenigde Staten pasten tijdens de Tweede Wereldoorlog hun commandostructuren aan om met deze innovaties om te gaan, vooral in de Pacifische zeemachtoperaties. Het Pentagon heeft een vergelijkbare stap gezet met de oprichting van het nieuwe Autonomous Warfare Command, een viersterrenorganisatie gericht op robotische, AI-gedreven en onbemande systemen over alle krijgsmachtdelen.

Topleiding bepaalt uitkomsten op kritieke momenten

Leiderschap op het hoogste niveau bleek doorslaggevend in het Pacifische theater. Admiraal William Halsey, bijgenaamd “Bull”, leidde de Third Fleet met een impulsieve, agressieve stijl die paste bij de brute campagnes bij Guadalcanal en Rabaul. Toch onderschatte hij de Japanse bedoelingen tijdens de Slag in de Golf van Leyte in 1944, waardoor hij een catastrofe riskeerde in de grootste zeeslag uit de geschiedenis.

Daartegenover bracht admiraal Ray Spruance van de Fifth Fleet een kalme, analytische benadering in de laatste amfibische operaties van de oorlog. Stavridis merkt op dat agressief optreden op zijn plaats kan zijn, maar dat een afstandelijke strategische blik op langetermijngevolgen essentieel blijft. Hij herkent zichzelf meer in de bedachtzame stijl van Spruance.

Industriële capaciteit wint oorlogen evenzeer als veldslagen

Oorlogen worden evenzeer beslist in fabrieken en scheepswerven als op het slagveld. Tijdens de Tweede Wereldoorlog produceerden Amerikaanse scheepswerven meer dan één torpedojager per week. De huidige Amerikaanse productie bedraagt één of twee per jaar, terwijl China de grootste marine ter wereld uitbreidt. Stavridis stelt dat het nieuwe Congres al vroeg vooruitgang kan boeken met een meerjarig initiatief voor scheepsbouw en -reparatie. Meer schepen bouwen dan de tegenstander blijft even belangrijk als slimmer en sterker zijn.

Oorlog blijft een hel die degenen die dienen op de proef stelt

De menselijke dimensie mag niet over het hoofd worden gezien. Jonge matrozen staan nu voor langere uitzendingen naar de Perzische Golf en de Rode Zee, waar ze te maken krijgen met Iraanse ballistische raketten, geavanceerde drones, snelle boten en mijnenvelden. Velen vragen zich af hoe ze zich onder vuur zullen houden en of ze veilig terugkeren.

Matrozen in de Tweede Wereldoorlog deelden een gemeenschappelijk doel, ongeacht achtergrond. Bemanningen kwamen van boerderijen, kleine dorpen en steden, en politieke verschillen verdwenen op de gevechtsposten. De huidige militairen verdienen een vergelijkbare nationale samenhang achter hun inspanningen.

Stavridis is decaan-emeritus van de Fletcher School of Law and Diplomacy aan Tufts University en bekleedt bestuursfuncties bij Aon, Fortinet en Ankura Consulting Group.

Tags bij dit artikel