Israëlische verkiezingen leveren verdeeld oordeel over Netanyahu terwijl democratie op het spel staat

Recordopkomst weerspiegelt referendum over aanpak van premier van aanval op 7 oktober, maar Arabische kiezers dreigen uitgesloten te worden van toekomstige coalities

Israël hield parlementsverkiezingen die door velen werden gezien als een directe beoordeling van premier Benjamin Netanyahu na de aanval van Hamas op 7 oktober 2023. Terwijl de resultaten dagen later nog werden vastgesteld, kwamen twee duidelijke boodschappen naar voren uit de recorddeelname.

De opkomst bereikte een ongekend niveau van 77 procent en maakte de verkiezing tot een nationaal referendum over de verantwoordelijkheid voor de aanval en het regeringsoptreden. Tegelijkertijd liet de uitslag een scherpe etnische kloof zien die het politieke systeem van het land voor jaren kan veranderen.

Netanyahu verliest landelijk maar wint onder joodse kiezers

Vroege tellingen toonden Benjamin Netanyahu die landelijk achterbleef, maar sterker scoorde binnen de joodse meerderheid die ongeveer 80 procent van de bevolking uitmaakt. Het verschil bleek in beide richtingen doorslaggevend en benadrukte een diepere breuk tussen de staat als geheel en zijn joodse kern.

Arabische partijen leken op weg naar ongeveer 19 zetels in de 120 zetels tellende Knesset, een potentieel koningmakerblok. Netanyahu sloot snel elke mogelijkheid van hun deelname uit en noemde zo’n coalitie een schande voor elke zionistische partij.

Oppositieleiders overwegen riskante weg naar inclusieve regering

Yair Golan, leider van de linkse Democraten-partij, stelde dat democratie vereist dat elke stem telt. Hij merkte op dat 65 zetels meer zijn dan 55 en verklaarde dat de Israëlische democratie werkt door alle burgers te betrekken.

Netanyahu heeft verloren. Ik weet hoe ik tot 120 moet tellen. 65 is meer dan 55. Zo werkt de Israëlische democratie. Punt.

— Yair Golan, leider van de Democraten-partij, socialemediabericht nadat de verkiezingsuitslagen bekend werden

Andere oppositiefiguren zoals Gadi Eisenkot en Avigdor Lieberman hebben eerder al samenwerking met Arabische partijen uitgesloten. Analisten waarschuwen dat uitsluiting Netanyahu de kans geeft om veranderingen door te voeren die verder reiken dan zijn eigen ambtstermijn.

Ultra-orthodoxe demografie dwingt tot snelle beleidskeuzes

Shuki Friedman van het Jewish People Policy Institute zei dat Israël nog vier tot acht jaar heeft om het tij te keren. De ultra-orthodoxe gemeenschap, nu ongeveer 15 procent van de bevolking, groeit snel door grote gezinnen en staatssubsidies waardoor velen werk en seculier onderwijs vermijden.

Prognoses wijzen uit dat in 2030 meer kinderen ultra-orthodoxe religieuze scholen zullen bezoeken dan staatsscholen met Hebreeuwstalig onderwijs. Een nieuwe regering zou financiering kunnen herverdelen, vrijstellingen van militaire dienst kunnen beëindigen en een kerncurriculum kunnen verplichten om deze groep in de bredere economie te integreren.

Binaire keuze bepaalt toekomstige koers van Israël

De beslissing voor oppositieleiders draait om de vraag of ze over etnische lijnen heen moeten reiken of een smaller joods-meerderheidsmodel moeten accepteren. Een inclusieve aanpak zou onderzoeken naar de mislukkingen van 7 oktober mogelijk maken, agressieve nederzettingenuitbreiding kunnen indammen en checks op de uitvoerende macht kunnen herstellen.

Alles daaronder riskeert een majoritair model vast te leggen dat Arabische burgers buitensluit en demografische en institutionele verschuivingen versnelt die al gaande zijn. De komende weken bepalen welke versie van Israël de overhand krijgt.

Tags bij dit artikel