Fortunate Son van Creedence Clearwater Revival onthult ongelijkheden bij de Vietnam-dienstplicht

Het protestlied van John Fogerty uit 1969 richt zich op klasseprivilege, maar wordt nog steeds vaak verkeerd begrepen als patriottisch.

Protestliederen hebben lang gediend als vehikels voor sociaal commentaar in de Amerikaanse muziek. Weinig nummers illustreren de kloof tussen bedoelde betekenis en publieke perceptie duidelijker dan Fortunate Son van Creedence Clearwater Revival. Uitgebracht in 1969, veroordeelt het nummer de dienstplicht in de Vietnamoorlog en de voordelen die de rijken en politiek verbondenen genoten.

Fortunate Son levert een directe kritiek op dienstplichtprivilege

Tekstschrijver John Fogerty schreef het nummer met openlijke woede en directe taal. De openingsregels beschrijven degenen die geboren zijn om de vlag te zwaaien in rood, wit en blauw. Wanneer de overheid echter roept, sturen dezezelfde personen anderen om te vechten. De tekst benadrukt hoe de machtigen beschermd blijven tegen gevaar terwijl gewone burgers worden opgeroepen.

Het nummer richt zich specifiek op het Selective Service System dat van 1964 tot 1973 functioneerde. Mannen van 18 tot 26 jaar schreven zich in voor een loterij die de militaire dienst in Vietnam bepaalde. Degenen met geld of familie-invloed wisten vaak uitstel of veilige posities te regelen en ontliepen zo de strijd.

Fogerty richt zich op elitefamilies en politieke connecties

Fogerty heeft verduidelijkt dat de regel over niet de zoon van een senator zijn breder klassenongelijkheid aanduidt dan één persoon. In interviews noemde hij figuren als David Eisenhower, kleinzoon van oud-president Dwight Eisenhower, die trouwde met Julie Nixon. Eisenhower diende later bij de marine, maar had een niet-strijdende functie.

I was mad at the specter of the ordinary kid who had to serve in an army in a war that he was very much against. Yet the sons of the well-to-do and powerful didn't have to worry about those things. They were fortunate.

— John Fogerty, Interview in Up Around The Bend: An Oral History of Creedence Clearwater Revival

Popcultuurtoepassingen verwateren de politieke boodschap

Het nummer verwierf vroeg bekendheid als anti-oorlogsstatement. Regisseurs gebruikten het later voor de sfeer van die periode in films. De verschijning in Forrest Gump, met Tom Hanks, versterkte de associatie met Vietnambeelden, ook al richt de scène zich meer op aankomst in het kamp dan op de boodschap van het nummer.

Latere plaatsingen in titels als Battleship, Suicide Squad en War Dogs benadrukten de rol als generieke oorlogssoundtrack. Een grap in Family Guy maakte zelfs de spot met het overmatig gebruik van het nummer in Vietnamweergaven.

Modern politiek gebruik benadrukt aanhoudende misverstanden

In 2020 speelde President Donald Trump het nummer tijdens campagnemomenten. Fogerty reageerde door te wijzen op de schijnbare tegenstrijdigheid en stelde dat de president juist het type figuur leek dat de tekst bekritiseert. Het incident onderstreepte hoe de protestwortels van het nummer decennia later nog steeds worden genegeerd.

Ondanks herhaalde verduidelijkingen duikt Fortunate Son nog steeds op rond Onafhankelijkheidsdag als een opgewekt patriottisch nummer. De oorspronkelijke bedoeling om systemische ongelijkheid aan te kaarten botst met veel van de huidige toepassingen.

Tags bij dit artikel