Noorwegen roept vaak beelden op van prachtige fjorden, hoge levensstandaarden en progressief sociaal beleid. Toch keert Cristian Mungiu’s nieuwe film Fjord dat ansichtkaartbeeld binnenstebuiten door de focus te leggen op een Roemeens-Noorse familie wier devote christelijke praktijken argwaan en vijandigheid oproepen in hun hechte bergdorp.

Fjord zet religieus fanatisme af tegen seculiere intolerantie

De meeste films over extremisme richten zich op religieus fundamentalisme. Mungiu draait het om en laat zien hoe antireligieus vooroordeel zijn eigen vorm van starheid kan voeden. Noorwegen kent strenge wetten tegen haatmisdrijven die alle overtuigingen beschermen en verbiedt zichtbare religieuze kleding zoals boerka’s op scholen. Tegen deze achtergrond valt het gezin Gheorghiu direct op.

Mihai, gespeeld door Sebastian Stan, verhuist vanuit Roemenië met zijn vrouw Lisbet (Renate Reinsve) en hun vijf kinderen. Het echtpaar hanteert een schermvrije, bijbelgerichte routine zonder mobiele telefoons, videogames of internet thuis. Buren en schoolfunctionarissen zien deze levensstijl eerder als alarmerend dan als gewoon anders, en leggen bestaande xenofobie jegens Mihai’s Roemeense achtergrond over angsten voor religieus fanatisme heen.

Fjord bouwt spanning op via een kinderbeschermingscrisis

Het conflict escaleert wanneer een dochter met een blauwe plek op school verschijnt. Leraren, al beïnvloed door vooroordelen, waarschuwen de autoriteiten zonder nadere uitleg te vragen. Politie en jeugdzorg grijpen snel in, scheiden de ouders van hun kinderen en behandelen het gezin als een bedreiging. De daaropvolgende juridische procedures tonen hoe snel systemen die bedoeld zijn om te beschermen, onconventioneel geloof kunnen bestraffen.

Mungiu benadrukt de dubbele standaard: dezelfde gemeenschap die trots is op tolerantie, bestempelt de Gheorghiu’s al snel als gevaarlijk. Kleine uitingen van geloof, zoals het spelen van hymnen of het uitspreken van gebeden, worden in de ogen van buren en ambtenaren bewijs van extremisme. De film laat zien hoe vooroordeel zich kan voordoen als bezorgdheid wanneer het gericht is op religieus conservatieven.

Sebastian Stan en Renate Reinsve dragen Fjord met ingetogen kracht

Stan levert een genuanceerde prestatie als Mihai, die voornamelijk Roemeens of gebroken Engels spreekt. Hij portretteert een man wiens geloof diep gaat maar nooit overgaat in misbruik, waardoor het lot van het gezin onrechtvaardig aanvoelt. Reinsve neemt een meer ondersteunende rol aan, maar schittert in scènes tegenover Stan en Lisa Carlehed als Mia, de advocate die de zaak overneemt nadat de eerste advocaat zich terugtrekt.

De rechtszittingen zorgen voor scherpe spanning wanneer Mia het religieuze vooroordeel in de vervolging blootlegt. Het echtpaar kijkt hulpeloos toe terwijl hun privé-overtuigingen in het openbaar worden ontleed. Deze sequenties vormen de emotionele kern van de film.

Fjord echoot Anatomy of a Fall maar kent ook tempoproblemen

Geschreven en geregisseerd door Mungiu, roept het 146 minuten durende drama vergelijkingen op met Anatomy of a Fall in de weergave van een rechtssysteem dat bevooroordeeld is tegen verdachten die simpelweg anders leven. Spottende opmerkingen van aanklagers komen hard aan. Subplots over een opbloeiende romance tussen twee dochters en het verhaal van een oudere verwant vertragen het tempo en hadden kunnen worden geschrapt.

Ondanks af en toe een trage passage slaagt Fjord erin een nieuw perspectief te bieden op hoe seculiere samenlevingen de intolerantie kunnen weerspiegelen die ze beweren te verwerpen. De acteerprestaties en het centrale conflict houden de kijker geboeid tot de ontknoping van het proces.