De vergeten filmversie uit 1981 van Margaret Atwood's Surfacing krijgt stille waardering

Harde recensies en productieproblemen overschaduwden deze vroege adaptatie, maar sommige hedendaagse kijkers zien nu verdienste in het Canadese wildernisdrama

Margaret Atwood verwierf bekendheid met dystopische fictie die later leidde tot geprezen televisieseries. Decennia eerder bereikte haar roman Surfacing uit 1972 de bioscopen in een verfilming uit 1981 die scherpe kritiek kreeg in Canada en elders grotendeels onopgemerkt bleef.

Een roman geworteld in persoonlijk en nationaal trauma

Het boek draait om een naamloze vrouw die terugkeert naar een afgelegen eiland in Quebec nadat haar vader is verdwenen. Ze sluit zich aan bij haar vriend en een getrouwd stel om naar aanwijzingen te zoeken, terwijl ze pijnlijke herinneringen onder ogen ziet. Atwood verwerkt thema's van vervreemding, onbetrouwbare herinneringen en Canadese identiteit. De filmversie ontnam veel van die innerlijke diepgang.

Haastige regie en scriptwijzigingen belemmerden de productie

Filmmaker Claude Jutra nam de regie op het laatste moment over nadat een andere regisseur zich terugtrok. Hij had weinig tijd om het project vorm te geven voordat de camera's draaiden. Scenarioschrijver Bernard Gordon kreeg de credits voor het script, hoewel inmenging van de producent extra complicaties veroorzaakte. Het verhaal kreeg een naam voor de hoofdpersoon en verschoof naar rechttoe-rechtaan avonturelementen die botsten met de allegorische stijl van de roman.

Critici uit die tijd vonden weinig om te prijzen

Recensenten destijds verwierpen de film als een verraad aan zowel de auteur als de visie van de regisseur. De adaptatie kwam nooit verder dan Canada. Sommige waarnemers merkten later op dat publiek buiten het land mogelijk positiever had gereageerd zonder de verwachtingen die verbonden waren aan Atwood's typisch Canadese thema's.

Moderne kijkers bieden een mildere kijk

Op platforms zoals Letterboxd lopen de meningen sterk uiteen. Terwijl sommigen de film afschuwelijk noemen, verdedigen anderen hem als miskend. Kijkers hebben de prestaties van Kathleen Beller als Kate en Margaret Dragu geprezen, omdat de film hen met deze acteurs bekendmaakte. Een enkeling waardeert de vreemde keuzes van de adaptatie, ook als die afwijken van het bronmateriaal.

Beschikbaarheidsproblemen roepen vragen op over behoud

De film dreigt in de vergetelheid te raken door beperkte officiële uitgaven. Geïnteresseerde kijkers grijpen soms naar onofficiële kopieën online. Voor fans van Atwood's vroege carrière of de geschiedenis van de Canadese cinema biedt de film een inkijk in een adaptatiepoging die nooit het succes boekte van latere projecten gebaseerd op haar werk.

Tags bij dit artikel