De uitschakeling van Verenigde Staten op het WK 2026 heeft veel fans in het land teleurgesteld, maar het toernooi heeft een diepe transformatie van het voetbal in de Amerikaanse samenleving aan het licht gebracht. Wat decennialang werd gezien als een sport die verbonden was met immigratie of de lagere klassen, is uitgegroeid tot massavermaak dat alle lagen van de bevolking aanspreekt.
De wet Titel IX die in 1972 werd aangenomen, verplichtte universiteiten om evenveel te investeren in vrouwensport als in mannensport. Deze maatregel stimuleerde de oprichting van meisjesvoetbalteams op scholen en campussen in het hele land. Tussen 1980 en 2000 nam de deelname van meisjes enorm toe, waardoor voetbal een van de teamsporten met de meeste jeugdlicenties werd.
Omdat voetbal niet direct concurreerde met als mannelijker beschouwde sporten zoals American football, begonnen moeders hun dochters systematisch naar trainingen te brengen. Dit fenomeen gaf aanleiding tot de term 'soccer mom'. De sport was goedkoop te organiseren en kende weinig culturele weerstand, waardoor hij eerst onder meisjes opbloeide.
De belangstelling voor mannelijk voetbal nam vanaf 1994 sterk toe, toen Verenigde Staten voor het eerst een wereldkampioenschap organiseerde. De finale tussen Brazilië en Italië werd door 14,5 miljoen kijkers gevolgd. De grote impuls kwam echter eerder van het vrouwenvoetbal: in 1999 won de Amerikaanse selectie het WK voor 18 miljoen kijkers en het beeld van Brandi Chastain die de strafschop vierde, bleef in het collectieve geheugen hangen.
In de afgelopen twintig jaar hebben verschillende factoren de verandering versneld: de groei van de MLS, de komst van internationale sterren, het demografische gewicht van Latijns-Amerikaanse gemeenschappen en de toegang van nieuwe generaties tot grote Europese clubs via sociale media.
De cijfers van deze zomer hebben de televisie-industrie verrast. De openingswedstrijd van het gastland tegen Paraguay trok 27,5 miljoen kijkers bij FOX en Telemundo, het hoogste aantal ooit voor een WK-wedstrijd op Amerikaanse televisie. De achtste finale tegen Bosnië-Herzegovina bereikte 24,4 miljoen kijkers, het beste resultaat ooit voor een voetbalwedstrijd in het Engels.
Zelfs wedstrijden zonder Amerikaanse deelname, zoals Nederland-Marokko of Mexico-Ecuador, kwamen dicht in de buurt van of overschreden de tien miljoen kijkers. Vergeleken met de NBA-finales van dit jaar, die gemiddeld 20,58 miljoen kijkers per wedstrijd trokken, hebben verschillende WK-wedstrijden die cijfers overtroffen.
Deze verandering was al langer zichtbaar. Het probleem is dat er in dit land veel concurrentie is op het gebied van entertainment. Ze hebben de passie al. De Afro-Amerikaanse sporter, die vroeger alleen naar basketbal of American football keek, komt nu ook uit bij het voetbal.
President Donald Trump heeft het toernooi tot een staatsaangelegenheid gemaakt. Na de verwijdering van Folarin Balogun erkende Trump tijdens een persconferentie dat hij persoonlijk de voorzitter van de FIFA, Gianni Infantino, heeft gebeld om herziening van de sanctie te vragen. De UEFA noemde het besluit onbegrijpelijk en ongerechtvaardigd en waarschuwde dat er een rode lijn was overschreden.
Trump pochte over het incident en prees het toernooiformaat: 'elke wedstrijd lijkt op een Super Bowl-wedstrijd'. Dat de president persconferenties wijdt aan een rode kaart op een WK was nog maar enkele weken geleden ondenkbaar.
De FIFA heeft verplichte hydratatiepauzes van drie minuten ingevoerd rond de 22e minuut van elke helft om spelers tegen de hitte te beschermen. Het neveneffect is de creatie van meer dan 1.600 nieuwe reclamemogelijkheden, die tussen de 500 en 600 miljoen dollar extra inkomsten voor het toernooi kunnen opleveren.
Het voetbal, dat traditioneel geen time-outs kende, komt zo dichter bij het Amerikaanse model van commerciële exploitatie van elke seconde beeld. Journalist John Sutcliffe vat de situatie samen: 'Er is een business, dat staat buiten kijf. Ik zie het moeilijk worden dat het de NFL, de MLB of de NBA kan verdringen, maar er is genoeg voor iedereen'.
Het voetbal is in Verenigde Staten niet langer die sport die geassocieerd wordt met de meisjes van de jaren negentig. Het is een massaproduct geworden dat is aangepast aan de grootste markt ter wereld, hoewel de laatste stap naar definitieve consolidatie nog ontbreekt: dat het nationale team belangrijke titels wint.