Suiker duikt op onverwachte plekken op in de Spaanse voorraadkast. Hoewel we het vooral associëren met snoep en frisdrank, zit het ook in basisproducten als melk, gefrituurde tomaat, yoghurt en alcoholvrij bier. Een gedetailleerde analyse maakt onderscheid tussen natuurlijke en toegevoegde suikers in de dagelijkse voeding.
De klinisch en integratief voedingsdeskundige Sergio Gómez Molina heeft de voedingsmiddelen en dranken onderzocht die het meest voorkomen in Spaanse huishoudens, op basis van het laatste Voedselconsumptierapport van het Ministerie van Landbouw. Hij heeft de hoeveelheden omgerekend naar suikerklontjes, waarbij elk klontje ongeveer vier gram vertegenwoordigt, inclusief zowel natuurlijke als toegevoegde suikers.
Fruit staat bovenaan de lijst van meest geconsumeerde verse producten, met bijna 80 kilo per persoon per jaar. Een middelgrote appel levert ongeveer 19 gram suiker, goed voor bijna vijf klontjes. Een banaan bevat rond de 15 gram en een sinaasappel ongeveer 14 gram. De suiker in heel fruit gaat gepaard met vezels en water, wat de verzadiging bevordert, in tegenstelling tot sap waarbij een groot deel van die vezels verloren gaat.
Melk draagt ook bij met natuurlijke suikers. Een glas van 250 milliliter bevat ongeveer 12 gram lactose, oftewel drie klontjes. Een kop koffie met melk levert bijna zeven gram op voordat er extra suiker wordt toegevoegd. Lactosevrije melk bevat vrijwel dezelfde hoeveelheid, hoewel de smaak zoeter lijkt omdat de lactose is afgebroken tot glucose en galactose.
Groenten leveren tussen één en drie klontjes per portie. Een grote tomaat bevat vijf gram suiker, een middelgrote ui zes gram, een wortel vier gram en een portie gekookte biet ongeveer 12 gram. Langzaam koken of roosteren concentreert de suikers doordat water verdampt.
Zuivelproducten variëren sterk. Een naturel yoghurt van 125 gram levert tussen de vijf en zes gram lactose, iets meer dan één klontje. Gearomatiseerde yoghurts kunnen oplopen tot 12-17 gram per stuk, afhankelijk van het merk. Sommige magere varianten compenseren het lagere vetgehalte met extra toegevoegde suiker.
Kaas laat een ander beeld zien. Gerijpte en halfgerijpte kazen bevatten nauwelijks suiker omdat de lactose verdwijnt tijdens de productie en rijping. Jongere kazen bevatten iets meer: een verse Burgos-kaas kan drie tot vier gram per 100 gram leveren.
Een glas gewoon bier bevat heel weinig suiker omdat de gist dit tijdens de fermentatie omzet. Een flesje alcoholvrij bier daarentegen kan vier tot twaalf gram bevatten, één tot drie klontjes, afhankelijk van het merk en het proces. Sommige varianten stoppen de fermentatie vroegtijdig of voegen later wort toe om smaak terug te brengen.
In droge wijn bevat een glas rode of witte wijn meestal minder dan een gram suiker, omdat dit tijdens de fermentatie in alcohol wordt omgezet. Alleen zoete wijnen en sommige halfdroge mousserende wijnen vormen hierop een uitzondering.
Bewerkte producten verbergen relevante hoeveelheden. Honderd gram gefrituurde tomaat levert ongeveer six gram suiker op, afkomstig van de tomaat zelf en de toegevoegde hoeveelheid om de zuurgraad te corrigeren. Een glas kant-en-klaar gazpacho bevat rond de acht gram en een lepel ketchup kan gelijkstaan aan vier gram, één klontje.
Noten in natuurlijke vorm leveren weinig op: een handje van 30 gram walnoten minder dan een gram, amandelen iets meer dan één gram en cashewnoten bijna twee gram. Gekaramelliseerde of gesuikerde varianten overschrijden gemakkelijk twee klontjes per portie.
Volgens Sergio Gómez Molina is het doel niet om suiker lukraak te schrappen, maar om de bronnen te identificeren en te begrijpen hoe het lichaam glucose gebruikt. "Suiker is niet de vijand, maar het is ook niet alleen het witte poeder dat we in de koffie doen. Brood, rijst, aardappel of fruit worden uiteindelijk ook omgezet in glucose, sommige sneller en andere langzamer, en niet allemaal zijn even gezond", legt de voedingsdeskundige uit.
De specialist benadrukt dat energiebehoeften van invloed zijn op de consumptie. "Als je gaat trainen of een zeer actieve dag hebt, zal je lichaam het benutten; als je de middag op de bank doorbrengt met een serie kijken, heeft het dat niet nodig", merkt hij op.
Een aanhoudend energieoverschot kan de metabole mechanismen overbelasten. "Als er dag na dag een overschot is, vragen we de mitochondriën meer dan ze aankunnen, en dat merk je na verloop van jaren aan je gewicht, je energie en hoe je veroudert", besluit de auteur van 'Cuida tus mitocondrias y vive más años'.
Meer dan alleen klontjes tellen, draait het om het kennen van de herkomst van suikers, het onderscheiden van verse voedingsmiddelen van producten met toegevoegde suikers en letten op hoeveelheden en consumptiefrequentie.