Saoedi-Arabië zoekt steun bij Turkije, Pakistan en Europa tegen Houthi-aanvallen

Kroonprins Mohammed bin Salman zoekt nieuwe partners nu de VS zich afzijdig houdt in het Jemenconflict dat de handel via de Rode Zee bedreigt.

Saoedi-Arabië kampt met een aanhoudende veiligheidsdreiging van Houthi-rebellen in buurland Jemen. Het koninkrijk steunt de internationaal erkende Jemenitische regering in een conflict dat al meer dan tien jaar duurt, maar de door Iran gesteunde opstandelingen blijven aanvallen uitvoeren op Saoedisch grondgebied en verstoren vitale scheepvaartroutes.

Jemenconflict escaleert met directe aanvallen op Saoedisch grondgebied

De burgeroorlog begon toen rebellen in 2014 de hoofdstad Sanaa innamen. Sindsdien zijn bijna 400.000 mensen omgekomen en is het geweld verder toegenomen sinds het begin van de oorlog tussen Israël en Hamas in 2023. Recente Houthi-aanvallen omvatten een aanval eerder deze maand op het internationale vliegveld van Riyad, waarbij twaalf mensen om het leven kwamen, onder wie een Amerikaans staatsburger, en honderden anderen gewond raakten.

Strategisch knelpunt in de Rode Zee loopt toenemend risico

Jemen beheerst de toegang tot de Straat van Bab el-Mandeb, een cruciale doorgang voor 12 tot 15 procent van de wereldwijde maritieme handel richting de Rode Zee en het Suezkanaal. Verstoringen dwingen tot kostbare omvaarten. Voor Saoedi-Arabië zijn de belangen extra hoog: nu de Straat van Hormuz onder druk staat, fungeert de Rode Zeehaven Yanbu met de bijbehorende Oost-West-pijpleiding als belangrijkste exportroute, en Houthi-troepen hebben beide al onder vuur genomen.

Mekka Defensiepact haalt Turkije en Pakistan binnen

Nu Amerikaanse troepen elders bezig zijn en de regering-Trump terughoudend is om direct in te grijpen, wendt kroonprins Mohammed bin Salman zich tot andere partners. Een belangrijke stap was de ondertekening in augustus van het Mekka Defensiepact tussen Saoedi-Arabië, Turkije en Pakistan. De overeenkomst verplicht de drie soennitische landen tot wederzijdse verdediging, naar het model van artikel 5 van de NAVO.

Pakistaanse bergtroepen bieden expertise tegen Houthi-guerrilla

Houthi-strijders opereren vanuit ruig berggebied in Noord-Jemen en gebruiken grotten en tunnels voor guerrillaoorlog. Saoedi-Arabië heeft moeite met dit terrein. Pakistaanse troepen hebben daarentegen ruime ervaring met counterinsurgency-operaties in vergelijkbare hooggebergtegebieden langs de Afghaanse grens en in conflicten met India. Hoewel Pakistan neutraal bleef tijdens de Saoedische interventie van 2015, biedt het nieuwe pact een kader voor mogelijke samenwerking.

Turkse marineschepen kunnen helpen bij beveiliging van routes in de Rode Zee

Turkije zou moderne fregatten en korvetten kunnen inzetten om de Rode Zee te patrouilleren. Turkse zeelieden hebben relevante ervaring opgedaan tijdens NAVO-operaties tegen piraterij voor de Somalische kust. Een Turkse vloot te stationeren in Saoedische havens aan de westkust zou de inspanningen om de scheepvaartroutes open te houden versterken.

Europese Unie breidt bestaande missie in de Rode Zee uit

Europese landen hebben redenen om Saoedi-Arabië te steunen vanwege het belang van het Suezkanaal voor hun economieën. De Aspides-missie van de EU, die nu nog beperkt is, zou kunnen uitgroeien tot een grotere operatie. Groot-Brittannië levert al Sky Sabre-luchtverdediging en tankervliegtuigen, Frankrijk heeft troepen en luchtverdediging ingezet ter bescherming van Yanbu, en door Griekenland bediende Patriot-systemen hebben raketten boven het koninkrijk onderschept.

Stille samenwerking met Israël biedt extra opties

Hoewel politiek gevoelig, delen Saoedi-Arabië en Israël al beperkte samenwerking op het gebied van raketverdediging, cyber en speciale operaties. Dit zou kunnen worden uitgebreid met maritieme coördinatie vanuit de Israëlische basis in Eilat aan de Golf van Akaba.

Riyad zoekt sterkere positie voorafgaand aan nieuwe gesprekken

Het koninkrijk heeft onlangs zijn grote investeringsconferentie uitgesteld tot 2027. Door extra partners aan te trekken, versterkt Riyad zijn positie bij eventuele toekomstige onderhandelingen met de Houthi's, wat moet helpen de stabiliteit in Jemen te herstellen en kritieke handelsroutes te beveiligen.

Tags bij dit artikel