De militaire campagne van Vladimir Poetin in Oekraïne eist het leven van Russische mannen in een ongekend tempo, waardoor een belangrijke demografische groep wordt uitgehold en dit botst met officiële pogingen om de krimpende bevolking te stabiliseren.
Interne gegevens van het Russische statistiekbureau laten zien dat het conflict tegen 2025 de belangrijkste doodsoorzaak was geworden voor mannen in de werkende leeftijd in het grootste deel van het land. Bij mannen jonger dan veertig waren oorlogsslachtoffers verantwoordelijk voor meer dan de helft van alle sterfgevallen landelijk.
Aparte analyse van meer dan elf miljoen overlijdensakten die in handen kwamen van Wit-Russische opposanten en Oekraïense hackers wijst op bijna vierhonderdduizend oorloggerelateerde sterfgevallen tussen de invasie van februari 2022 en augustus 2026. Het werkelijke aantal ligt waarschijnlijk hoger door vertragingen in de registratie en problemen bij het bergen van stoffelijke resten aan het front.
Deze verliezen komen boven op een al ernstige bevolkingsdaling. Officiële prognoses uit 2023 voorspelden dat de Russische bevolking in twee decennia met ongeveer 6,5 miljoen zou afnemen tot circa 139 miljoen. De trend bedreigt de economische groei en de militaire rekrutering.
De impact verschilt sterk per geboorteplaats. Bij mannen onder de veertig die geboren zijn in het Verre Oosten en Siberië was de oorlog in 2025 verantwoordelijk voor ongeveer twee derde van de sterfgevallen. In Moskou bedroeg dit aandeel minder dan een op de drie.
Op basis van de volkstelling van 2021 bedraagt het sterftecijfer voor mannen in de werkende leeftijd in de hoofdstad ongeveer één per duizend. In de oostelijke kraj Zabajkalski, die grenst aan China, ligt dit cijfer bijna dertig keer zo hoog.
De autoriteiten hebben geprobeerd de publieke bekendheid van de tol te beperken, vooral in armere oostelijke gebieden waar veel etnische minderheden wonen en waar de oorlog hart- en vaatziekten en kanker heeft ingehaald als belangrijkste doodsoorzaak voor mannen in de kern van de werkende leeftijd. Kremlin-functionarissen hebben sinds september 2022 geen bijgewerkte landelijke totalen meer vrijgegeven.
Naast de gevechtsdoden zijn sinds het begin van de grootschalige invasie volgens onafhankelijke berichtgeving naar schatting 650.000 Russen permanent geëmigreerd. Honderdduizenden anderen hebben ernstige verwondingen opgelopen.
Poetin heeft gezinsondersteunend beleid gepromoot, waaronder uitgebreide uitkeringen voor moeders en woonsteun om het geboortecijfer te verhogen, maar de aanhoudende verliezen ondermijnen die initiatieven nog steeds.