Onzekerheid over Braziliaanse runoffdebatten tot op het laatste moment voor stemming op 25 oktober

Lula en Bolsonaro hebben elkaar nog niet tegenover elkaar gehad op het podium ondanks bevestigde plannen voor twee televisieconfrontaties

Brazilië's presidentsverkiezingen tussen zittend Luiz Inácio Lula da Silva en uitdager Flávio Bolsonaro gelden als het grootste verkiezingsgevecht ter wereld dit jaar, maar de twee hebben elkaar nog niet in een rechtstreeks debat ontmoet.

Debatschema blijft onzeker met nog enkele dagen te gaan

Er resten nog maar tien dagen tot de runoff op 25 oktober en de plannen voor het eerste van twee geplande televisie debates op 18 en 23 oktober blijven onzeker. Beide kandidaten hebben aangegeven dat ze zullen deelnemen, maar eerdere confrontaties werden op het laatste moment afgeblazen, onder meer vanwege een planningsconflict.

De gokmarkten weerspiegelen het wisselende beeld. Kalshi schatte de kans dat er minstens één debat zou plaatsvinden op 93 procent nadat Bolsonaro van gedachten veranderde en toestemde in een optreden op 18 oktober. De dag ervoor lag die kans nog op 63 procent. Lula ligt 5,6 procentpunten achter bij de geldige stemmen in de laatste AtlasIntel/Bloomberg-peiling en heeft meer reden om op het podium te verschijnen.

Kiezers willen directe uitwisseling over kernonderwerpen horen

Een Datafolha-peiling toonde dat 78 procent van de Brazilianen deelname van beide kandidaten zeer belangrijk vindt. De steun voor de democratie zelf bedraagt slechts 41 procent, het op een na laagste cijfer in de regio na Guatemala volgens de laatste Latinobarómetro-enquête. Het uitblijven van de debatten zou een terugslag betekenen voor democratische normen.

Eerdere kandidaten die debatten oversloegen om een voorsprong te beschermen, zoals Andrés Manuel López Obrador in 2006 en Lula eerder deze maand, kregen later te maken met tegenslagen bij de stembus. De komende confrontaties kunnen kiezers directe antwoorden geven over het begrotingstekort, spanningen rond het Hooggerechtshof en toenemende onveiligheid.

Kandidaten geven beperkte details over grote uitdagingen

Bolsonaro heeft beloofd “de grote schaar” te zetten in belastingen, bureaucratie en corruptie naar het voorbeeld van Argentiniës Javier Milei. Zijn team heeft een eerste bezuiniging van circa 2 procent van het bbp bestudeerd, maar publieke uitspraken sluiten privatiseringen uit, beloven uitbreiding van sociale programma’s en pleiten voor lagere belastingen voor bedrijven. Waarnemers merken op dat dergelijke maatregelen alleen het Braziliaanse schuldenpad mogelijk niet op duurzame wijze kunnen corrigeren.

Lula heeft zijn anti-crimestandpunt sinds de eerste ronde aangescherpt met de slogan “Voor de werkende mensen, bescherming. Voor de crimineel, gevangenis.” Vragen blijven bestaan waarom zijn partij die aanpak niet volgde tijdens de zestien jaar dat zij deze eeuw aan de macht was.

Het Hooggerechtshof vormt een ander twistpunt. Lula heeft opgeroepen tot hervorming van de rechterlijke macht terwijl hij de omstreden rechter Alexandre de Moraes verdedigt, die Bolsonaro wil laten afzetten. De winnaar van de runoff benoemt de komende termijn minstens vier rechters, waardoor duidelijke standpunten over institutionele veranderingen essentieel zijn.

Juridische gevechten slokken campagnemiddelen op

Een rapport van O Globo toonde dat de campagnes tijdens de eerste ronde alleen al 698 zaken tegen elkaar aanspanden bij de kiesrechtbanken, bijna drie keer zoveel als bij de vorige verkiezingen. De meeste acties kwamen van de ene kant tegen de andere. Analisten beschrijven de aanpak als een verspilling van tijd en aandacht die beter besteed zou kunnen worden aan het uitstippelen van beleidsplannen.

Kiezers verdienen transparante uitwisselingen over de belangrijkste onderwerpen in plaats van langdurige juridische manoeuvres. Als kandidaten hun beleid en voorstellen niet in een rechtstreeks debat kunnen verdedigen, moeten zij wellicht andere bezigheden overwegen.

Tags bij dit artikel