Australië’s minister van Defensie Richard Marles benadrukte de zeebodem als nieuw front tijdens een regionale veiligheidsbijeenkomst in Singapore. Zijn opmerkingen vonden weerklank bij militaire leiders en functionarissen die zich al richten op de bescherming van de onderzeese kabels die meer dan 95 procent van het wereldwijde dataverkeer en biljoenen dollars aan dagelijkse financiële transacties verzorgen.
Als reactie daarop presenteerden Australië, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten plannen om onderwaterdronetechnologie te ontwikkelen die tegen 2027 de kabelinfrastructuur moet beveiligen. Singapore introduceerde tegelijkertijd een kader met zeventien landen uit Zuidoost-Azië, Europa, het Midden-Oosten en Oceanië om defensie-inspanningen rond kritieke onderzeese activa te coördineren.
Terwijl overheden prioriteit geven aan de verdediging van bestaande netwerken, staan bedrijven die de digitale ruggengraat van Zuidoost-Azië bouwen voor andere uitdagingen. Ze moeten zeescheepvaartknelpunten en China’s groeiende aanwezigheid op zee navigeren. De Straat van Malakka blijft bijzonder kwetsbaar door de dichte concentratie van kabels die door het smalle kanaal tussen Indonesië, Maleisië en Singapore lopen.
De corridor geldt al als het belangrijkste knelpunt in de Indo-Pacific en verwerkt ongeveer 21 procent van de wereldwijde maritieme handel in waarde. Grote private projecten vermijden het steeds vaker. Google’s TalayLink zal bijvoorbeeld Australië en Thailand via de Indische Oceaan verbinden, ten westen van de Sunda-straat.
De spanningen lopen nog hoger in de Zuid-Chinese Zee. Beijing gebruikt regelgevende obstakels en maritieme handhaving om te bepalen welke partijen kabels mogen aanleggen of repareren in betwiste wateren. Analisten stellen dat China effectief probeert de onderzeese kabelkaart te hertekenen, wat de Verenigde Staten en hun partners ertoe aanzet tegenmaatregelen te ontwikkelen.
Google en Meta Platforms Inc.’s Echo-kabel, die de Verenigde Staten via Guam en Indonesië met Singapore verbindt, illustreert hoe technologiebedrijven netwerken herontwerpen om blootstelling aan China te beperken. Executives hebben geconcludeerd dat het omzeilen van door Beijing gecontroleerde gebieden de hogere kosten en de uitdagingen van het leggen van kabels over minder gunstig zeebodemterrein rechtvaardigt.
Installateurs zijn steeds terughoudender om in de Zuid-Chinese Zee te werken en velen mijden het gebied volledig. Naast het inzetten van Chinese kustwachtschepen om reparatieteams te intimideren, heeft Beijing niet-Chinese onderzeese glasvezelprojecten effectief buitengesloten via strenge vergunningsvereisten.
Het 700 miljoen dollar kostende Asia Connect Cable System, ontwikkeld door startup Inligo Networks, loopt via Indonesië en de Filipijnen om de Zuid-Chinese Zee volledig te vermijden. Het Pacific Light Cable Network, bedoeld om de Verenigde Staten met Taiwan en de Filipijnen te verbinden, liet eveneens een gepland landingspunt in Hongkong varen na interventie van de VS.
De Verenigde Staten hebben geprobeerd Zuidoost-Aziatische en Pacifische landen over te halen Amerikaanse, Japanse of Europese kabelleveranciers te verkiezen boven Chinese alternatieven. Zowel Washington als Beijing wijzen op risico’s van spionage of sabotage. In 2019 verkocht Huawei zijn meerderheidsbelang in zijn maritieme netwerken aan Hengtong Optic-Electric, dat het bedrijf later omdoopte tot HMN Technologies. De Verenigde Staten en bondgenoten zoals Japan en Australië blijven het gebruik van het hernoemde bedrijf in de regio ontmoedigen.
Recente vooruitgang omvat Australië’s aankondiging in augustus dat elk lid van het Pacific Islands Forum nu is aangesloten op het wereldwijde onderzeese kabelnetwerk. Chinese bedrijven zijn echter niet volledig uitgesloten van de Stille Oceaan en de volgende arena van concurrentie zal zich naar verwachting richten op datacenters en lokale dataverwerking.
Japan speelt een buitengewone rol als zowel toonaangevende fabrikant als verbindingshub tussen Noord-Amerika en Azië. NEC Corp. behoort tot de grootste bouwers van onderzeese kabels ter wereld. Tokyo zal naar verwachting de Quad-groepering met de Verenigde Staten, India en Australië, naast ASEAN-forums, benutten om de capaciteit voor het leggen van kabels uit te breiden en de afhankelijkheid van één enkele leverancier te verminderen. Aanstaande bijeenkomsten in Manilla zullen de beveiliging van onderzeese kabels hoog op de agenda plaatsen.
Pogingen om Beijing’s invloed te beperken kennen een ironie: veel van de besluitvormingsmacht over deze kritieke routes concentreert zich steeds meer bij een handvol Amerikaanse technologiebedrijven.