In het uiterste zuiden van de planeet, waar gletsjers jaar na jaar terugtrekken, hebben wetenschappers een nieuwe bondgenoot geïdentificeerd om klimaatverandering te monitoren. Het gaat om een piepkleine steenvliegensoort uit de familie Gripopterygidae die minder dan twee centimeter meet, geen vleugels heeft en zich overdag schuilhoudt onder stenen.
Het insect werd aangetroffen aan de randen van een kleine gletsjer op het eiland Navarino, in het zuiden van Chili, op ongeveer 780 meter hoogte. De vondst, gepubliceerd in het tijdschrift Ecology, gebeurde toevallig tijdens een expeditie die op zoek was naar de Patagonische draak, het enige insect dat zijn levenscyclus op het ijs voltooit.
De volwassen exemplaren bereiken een lengte van 15 tot 18 millimeter en schuilen onder vochtige, beschaduwde rotsen, minder dan een meter van het water. Hun afkeer van licht wijst op nachtelijke gewoonten. Daarnaast observeren de onderzoekers dat ze drijven, een eigenschap die nog wordt bestudeerd en mogelijk verband houdt met chitine of een andere stof in hun poten.
In tegenstelling tot de meeste insecten die met gletsjers in verband worden gebracht en die in smeltwaterstromen leven, bezet deze soort de smalle strook waar ijs, water en steen samenkomen. Daarom achten experts het mogelijk dat de soort kan dienen om de effecten van het smelten te voorspellen bij grotere gletsjers die in versneld tempo verdwijnen.
Er is geen enkele andere steenvlieg die erop lijkt.
Javier Rendoll-Cárcamo, onderzoeker van het Centro Internacional Cabo de Hornos (CHIC), van het Instituto Milenio BASE en van de Universidad de Magallanes, vat de vondst samen: “Deze kleine soort is een wachter van de klimaatverandering”.
De belangrijkste beperking ligt in het ontbreken van vleugels, waardoor het dier zich niet naar andere omgevingen kan verplaatsen. Nog onbekend is of de soort uitsluitend op deze gletsjer voorkomt en het uitstervingsrisico is niet beoordeeld, al waarschuwt het team dat de populatie bijzonder kwetsbaar zou zijn bij aanhoudende terugtrekking van het ijs.