Nieuwe Basquiat-documentaire 'Jean-Michel' biedt eerste met familie gesteunde portret

Een nieuwe documentaire getiteld Jean-Michel levert het volledige portret waar fans van de legendarische kunstenaar al lang op wachten. Regie is in handen van Quinn Whitney Wilson en Viridiana Lieberman. De film ging in première op het Tribeca Festival voordat Netflix hem verwierf. Het is het eerste project dat met directe medewerking van de Basquiat-familie is gemaakt en dat toegang gaf tot persoonlijke homevideo’s, foto’s, schetsen en notitieboeken die zijn leven in ongekend detail belichten.

Film weerlegt hardnekkige mythe van straatleven

Een belangrijk doel van de documentaire is het doorbreken van het aanhoudende beeld van Basquiat als een ruw, primitief talent dat puur uit stedelijke armoede oprees. Hoewel Basquiat zelf delen van dat verhaal heeft gevoed en de media het met een ondertoon van raciale vooringenomenheid hebben versterkt, schetst de film een completer beeld. Hij toont hoe Basquiat begon als undergroundgraffiti-artiest onder de naam SAMO, voordat hij in de galeriewereld terechtkwam en een periode van zelfgekozen dakloosheid doormaakte.

De film benadrukt echter zijn opvoeding in een stabiele brownstone in Brooklyn die eigendom was van de familie. Zijn vader Gerard, een Haïtiaanse immigrant die carrière maakte als zakenman in New York, en zijn moeder Matilde, een vierde generatie Puerto Ricaanse, voedden hem samen met twee jongere zussen op in een hecht gezin. Basquiat ging naar een privéschool en wilde aanvankelijk striptekenaar worden, al herinneren zijn zussen hem als een energieke rebel die moeite had zich aan te passen aan traditionele omgevingen.

Vroege levensgebeurtenissen bepalen artistieke weg

Een auto-ongeluk op zevenjarige leeftijd en de daaropvolgende scheiding van zijn ouders vormden keerpunten. De dreiging van een gezinsbreuk had diepe impact op de jonge Basquiat. Zijn moeder, die zijn vroege liefde voor kunst had aangemoedigd, kreeg later te maken met psychische problemen. Zijn vader drong aan op een conventioneel pad naar de American Dream, dat Basquiat afwees. In zijn tienerjaren verliet hij het ouderlijk huis te midden van de postpunk-energie van New York eind jaren zeventig, een tijd waarin kraken cultureel aanzien had.

Creatieve output weerspiegelt ongefilterde innerlijke wereld

De documentaire toont de artistieke ontwikkeling van Basquiat aan de hand van uitgebreide voorbeelden van zijn werk. Uit kindertekeningen behield hij kernaspecten van een krachtige, expressieve stijl die hij later verfijnde. Al in zijn mid-tienerjaren vertoonden zijn schilderijen een kenmerkende vibrerende kwaliteit, met woorden, collages, geometrische vormen, kronen en krabbels die aanvoelen als directe transmissies van gedachten en emoties. Waarnemers wijzen op het ontbreken van filters, waardoor kijkers een glimp opvangen van zijn innerlijke landschap.

Charisma, tegenstrijdigheden en belangrijke relaties

Basquiat komt naar voren als een magneetfiguur die vaak warm en sociaal was, maar ook humeurig en scherp kon zijn. De film bevat beelden uit televisieoptredens zoals het public-accessprogramma TV Party, waarin zijn vriendelijke en uitgaande aanwezigheid opvalt. Zijn hechte vriendschap met Andy Warhol krijgt veel aandacht. Warhol begon na jaren weer met de hand te schilderen voor gezamenlijke werken, maar critici reageerden negatief en de tegenreactie zette hun band onder druk vóór Warhols dood.

Verslaving en laatste jaren onder de loep

Vriendin Jennifer Goode, die van 1984 tot 1988 een relatie met Basquiat had, spreekt over zijn heroïnegebruik en hun gezamenlijke pogingen om clean te worden via reizen, waaronder trips naar Hawaï. De film vermeldt zijn uitgebreide wereldreizen voor exposities en zijn gesloten houding over persoonlijke zaken. Basquiat overleed op 27-jarige leeftijd en liet een oeuvre na dat nog steeds uitzonderlijke prijzen haalt en voortdurend debat uitlokt over zijn plaats onder de groten van de kunstgeschiedenis.