Mohammed bin Salman staat voor zijn zwaarste test nu Houthi-aanvallen Riyad Airport raken

Saudische kroonprins geconfronteerd met veiligheidslekken, economische tegenslagen en hervormingsuitdagingen na aanvallen op cruciale infrastructuur

Mohammed bin Salman regeert Saoedi-Arabië al ongeveer tien jaar, maar de komende maanden vormen zijn zwaarste test tot nu toe.

Als minister van Defensie leidde de kroonprins in 2015 een grootschalige campagne tegen de Houthi-rebellen in Jemen, een teken van een nieuw assertief Saoedisch leiderschap. Die geschiedenis maakt de recente Houthi-aanval op de belangrijkste luchthaven van Riyad extra pijnlijk. De aanval kostte twaalf mensen het leven, verwondde meer dan driehonderd anderen, leidde tot annuleringen en omleidingen van vluchten en zorgde voor wijdverspreide video’s van chaos.

Houthi-aanvallen ondermijnen kernbeloften over veiligheid

De luchthavenaanval raakt direct een centraal element van het impliciete contract dat Mohammed bin Salman zijn burgers biedt. Saoedi-Arabië is een jong land met een gemiddelde leeftijd van 25 jaar, wat zowel hoge verwachtingen als mogelijke onrust met zich meebrengt. De kroonprins heeft stabiliteit en loyaliteit nodig en biedt daar in ruil veiligheid, economische groei en modernisering voor. Internationaal probeert hij het koninkrijk neer te zetten als betrouwbare bestemming voor investeringen en bezoekers.

Amerikaanse en Israëlische operaties tegen Iran zorgden voor een eerste bres in dat verhaal. De Islamitische Republiek reageerde door naburige actoren, waaronder Saoedische doelen, te treffen. De schade aan de olie-installaties in het koninkrijk zou tientallen miljarden dollars bedragen.

De Houthi’s hebben nu aangetoond dat ze het centrum van Mohammed bin Salman’s gezag kunnen raken. Riyad Airport is al meerdere keren getroffen, terwijl ook luchthaven Dammam in het oosten doelwit was. Onlangs trof een raket het hoofdkantoor van staatsoliebedrijf Saudi Aramco, zonder gemelde slachtoffers.

Hoge defensie-uitgaven slagen er niet in kwetsbaarheden te dichten

Saoedi-Arabië behoort tot de grootste wapenimporteurs ter wereld en besteedt 6,5 procent van het bbp aan defensie. Toch blijkt het land beschermen nog moeilijker dan besturen. Kritieke infrastructuur strekt zich uit over een enorm grondgebied. Iran en zijn bondgenoten kunnen vanuit meerdere richtingen aanvallen. Saoedische troepen zijn verspreid en commandostructuren worden om politieke redenen gescheiden gehouden. Het koninkrijk deelt een regionaal probleem: goedkope drones van de Houthi’s of Iran overtreffen in aantal en snelheid de dure westerse interceptors.

Het garanderen van veiligheid wordt steeds complexer. Scholen zijn overgestapt op online lessen en sommige bedrijven staan thuiswerken toe. Investeerders kunnen terughoudender worden. De kroonprins organiseert later deze maand de Future Investment Initiative, maar het aantrekken van evenveel prominente gasten als voorgaande jaren kan lastig worden.

Doelstellingen voor buitenlandse investeringen lopen vertraging op

Het koninkrijk mikte op 100 miljard dollar aan jaarlijkse buitenlandse directe investeringen tegen 2030, met een stijging vorig jaar. In het tweede kwartaal van 2026 daalde de bdi echter met 17 procent op jaarbasis tot 5,95 miljard dollar. Het halen van de welvaartsdoelen blijft een werk in uitvoering.

Zonder aanhoudende kapitaalinstroom kunnen pogingen om de olieafhankelijkheid te verminderen vastlopen. Moderne banen zijn nodig om jonge Saoedi’s tevreden te stellen. De staatsbegroting staat al onder druk, met een begrotingstekort dit jaar van bijna 5 procent. Dreigingen voor olie-installaties en de Straat van Hormuz zullen het bbp in 2026 naar verwachting met 3,6 procent doen krimpen, vooral door een krimp van 21,8 procent in de olie sector, aldus het ministerie van Financiën. De meeste nieuwe kredieten gaan naar staatsbedrijven, waarbij de kredietverlening aan deze entiteiten in augustus drie keer sneller groeide dan aan particuliere bedrijven.

Hervormingsagenda en regionale diplomatie op de proef gesteld

Het uitvoeren van hervormingen brengt extra complicaties met zich mee. Maatregelen zoals het versoepelen van de regels voor mannelijke voogdij en het vergroten van kansen voor vrouwen in het verkeer en op de werkvloer zijn breed geaccepteerd. Toch heeft de heersende elite islamisten binnen het land altijd als een vergelijkbare dreiging gezien als externe vijanden. De hervormingen vormen een paradepaardje, maar kunnen ook tegenstand mobiliseren.

Hoewel het Saoedische systeem ondemocratisch is, heeft het brede acceptatie van de bevolking nodig. Mohammed bin Salman moet het vertrouwen in zijn visie van een modern, veilig en gerespecteerd land versterken. Hij heeft interesse getoond in het herstellen van banden met Golfburen en beschreef de regionale veiligheid onlangs als ondeelbaar, een formulering die deze week ook door een hoge Emirati-functionaris werd gebruikt.

Een opvallende verschuiving was te zien in de jaarlijkse toespraak van de kroonprins tot de Shura-raad twee weken geleden. In plaats van futuristische projecten te benadrukken, legde hij de nadruk op continuïteit met het verleden en beschreef drie eeuwen Al Saud-bestuur als consistent, waarbij hij zijn leiderschap als een verlengstuk van die traditie positioneerde. In een moment van acute crisis heeft de invloedrijkste millennialleider ter wereld een opvallend traditionele toon gekozen.

Tags bij dit artikel