Albanese premier Edi Rama heeft de oppositie en ongespecificeerde buitenlandse krachten beschuldigd van het aanzetten tot gewelddadige protesten die de hoofdstad Tirana hebben getroffen. Hij noemde de onrust een bewuste poging om het streven van het land om tegen het einde van het decennium lid te worden van de Europese Unie te saboteren.
Vanuit een door brand beschadigd gebouw verklaarde Rama dat de demonstraties niet langer draaiden om zorgen van studenten. Hij vroeg zich af hoe minderjarigen ertoe konden worden aangezet maskers op te zetten, stoepen open te breken en stenen naar politieagenten te gooien. De premier leverde geen bewijs voor de claims over buitenlandse betrokkenheid, maar erkende dat studenten en burgers legitieme redenen hebben om betere levensomstandigheden te eisen.
Dit heeft niets meer met studenten te maken. Hoe kunnen minderjarigen ertoe worden aangezet maskers te dragen, stoepen open te breken en stenen naar de politie te gooien?
Zijn regering zal zich volgens hem ferm verzetten tegen geweld en zal niet toegeven aan eisen voor zijn aftreden na meer dan dertien jaar aan de macht.
Universiteits- en middelbareschoolstudenten gingen vrijdag opnieuw de straat op, terwijl de politie haar aanwezigheid in heel Tirana versterkte. Dat gebeurde na drie dagen van botsingen waarbij openbare gebouwen en bedrijven beschadigd raakten. Ziekenhuizen hebben 162 gewonden behandeld en de autoriteiten hebben 118 mensen aangehouden.
De onrust vormt een belangrijke test voor Rama’s regering te midden van groeiende publieke frustratie over corruptie en sombere vooruitzichten voor jongeren in een van de armste landen van Europa. Het ongenoegen reikt veel verder dan onderwijsproblemen en omvat hoge kosten van levensonderhoud, schaarse banen en de uitdaging om een toekomst op te bouwen in eigen land.
Officiële statistieken tonen aan dat ongeveer 1,6 miljoen Albanezen nu in het buitenland wonen, tegenover een binnenlandse bevolking van ongeveer 2,3 miljoen. Deze uitstroom roept zorgen op over het vermogen van het land om op lange termijn voldoende arbeidskrachten te behouden.
De demonstraties begonnen meer dan vier maanden geleden uit protest tegen plannen voor een luxe kustresort dat is verbonden met Jared Kushner, schoonzoon van de Amerikaanse president Donald Trump, nabij een beschermd wetlandgebied.
Albanië heeft sinds het einde van het communistische bewind herhaaldelijk periodes van politieke turbulentie gekend. De ernstigste vond plaats in 1997, toen de ineenstorting van een piramidespel rellen veroorzaakte waarbij ongeveer 2000 mensen om het leven kwamen.
Rama kreeg eerder al te maken met grootschalige studentenprotesten in december 2018. Duizenden mensen marcheerden in Tirana en eisten lagere collegegelden, betere omstandigheden in de studentenhuisvesting en meer geld voor onderwijs. Die acties liepen door tot begin 2019 met boycots van colleges en bezettingen van gebouwen. Als reactie daarop verving Rama acht ministers en beloofde hij verbeteringen aan universiteitsfaciliteiten en studentenhuisvesting.