Braziliaans president Luiz Inácio Lula da Silva keert terug aan de macht en krijgt te maken met intense marktscrutiny over de fiscale vooruitzichten van het land. Na een opmerkelijke politieke comeback worstelt zijn regering nu met scepsis onder beleggers die de lokale activa de afgelopen weken zwaar onder druk heeft gezet.
Terwijl de president de afgelopen dagen internationaal reisde, trof verkoopdruk de Braziliaanse markten hard. De real bereikte het zwakste punt sinds april 2025 en presteerde daarmee het slechtst van alle grote wereldvaluta’s in november. De rendementen op langlopende binnenlandse obligaties bleven boven de 15 procent, en de benchmark-aandelenindex omgerekend in dollars bereikte een jaarlijks dieptepunt. Verschillende grote banken hebben hun vooruitzichten voor de grootste economie van Latijns-Amerika naar beneden bijgesteld.
Analisten merken op dat de markten mogelijk scherper reageren dan de fundamentals rechtvaardigen. Toch benadrukken ze terecht dat de huidige ambtstermijn niet de resolute fiscale verkrapping uit de eerste periode van Lula heeft herhaald, die destijds zorgde voor sterke economische groei.
De president heeft terrein verloren bij de beleggingsgemeenschap vergeleken met eerdere periodes. Bankier André Esteves van Banco BTG Pactual SA stelde dat Lula in economisch opzicht geen gelijkenis vertoont met de voormalige Argentijnse leider Cristina Kirchner, net zoals zijn tegenstander uit 2022, Flávio Bolsonaro, geen equivalent was van Margaret Thatcher.
Lula is geen reïncarnatie van de radicale statist Cristina Kirchner uit Argentinië, net zoals zijn verslagen rivaal Flávio Bolsonaro geen tropische Margaret Thatcher was.
Op 81-jarige leeftijd lijkt de president gericht op zijn langetermijnlegaat. Aanhangers binnen de Arbeiderspartij zien mogelijk beperkte vooruitgang op beloofde sociale programma’s door de uitgavenlimieten. Ondernemers zien daarentegen weinig tekenen van de krachtige stappen die nodig zijn om de overheidsschuld op een steviger fundament te plaatsen.
Recente pogingen om een bescheiden fiscaal pakket door de Senaat te loodsen illustreren de moeilijkheden die voorliggen. Voorstellen om het primaire saldo in 2027 met 46 tot 56 miljard reais te verbeteren, kregen kritiek van de markten omdat ze tekortschieten, terwijl de eigen coalitie van de president bezwaar maakte tegen de voorgestelde bezuinigingen.
De hoge leenkosten van Brazilië blijven een kernprobleem. Het land staat op de eerste plaats onder meer dan 150 landen die door het Internationaal Monetair Fonds worden gevolgd wat betreft rentelasten op de overheidsschuld als percentage van het bbp, met 8,3 procent op basis van data tot en met 2024. Bloomberg Economics schat dat dit percentage in 2026 uitkwam op 8,5 procent, terwijl de overheidsschuld volgens IMF-maatstaven naar verwachting in 2027 boven de 100 procent van het bbp uitkomt.
Het herwinnen van het vertrouwen van beleggers vereist duidelijke signalen over uitgavenbeheersing en een geloofwaardig fiscaal kader, vergelijkbaar met de stappen die vroeg in de eerste ambtstermijn van de president werden gezet. Het benoemen van een ervaren minister van Financiën met sterke steun zou de verwachtingen kunnen stabiliseren en lagere rentetarieven van de centrale bank kunnen ondersteunen.
Economisten voorspellen momenteel dat de bbp-groei in 2027 afneemt tot ongeveer 1 procent, terwijl de inflatie oploopt naar 5 procent. Een nieuwe, grotendeels conservatieve congres dat in februari aantreedt, voegt nog een laag complexiteit toe aan de wetgevende inspanningen.