In veel schoolomgevingen blijft uitsluiting, belediging of agressie jegens kwetsbare klasgenoten bestaan. De eerste donderdag van november wordt de Internationale dag tegen geweld en pesten op school gevierd, die al jaren ook cyberpesten omvat. De technologieën hebben elke schuilplaats weggenomen: het slachtoffer lijdt niet alleen meer in het klaslokaal, maar ook thuis.
Geweld door leeftijdsgenoten tijdens de kindertijd laat diepe sporen na. Volgens de WHO, zoals gerapporteerd door Infocop, verstoren deze ervaringen de cognitieve, emotionele en sociale ontwikkeling, met gevolgen die tot in de volwassenheid kunnen doorwerken.
Zowel fysiek pesten als cyberbullying zorgen voor een voortdurend gevoel van alertheid. De schade beperkt zich niet meer tot de school en duurt langer voort, waardoor de psychologische gevolgen toenemen.
De cijfers van de Fundación ANAR en de Fundación Mutua Madrileña zijn duidelijk: 14,1 procent van de ondervraagde leerlingen geeft aan dat hijzelf of een klasgenoot slachtoffer is van schoolpesten of cyberbullying. Dat is een stijging van twee procentpunten ten opzichte van het voorgaande schooljaar. Bovendien duurt 27,6 procent van de fysieke gevallen en 22,8 procent van de cyberpesten langer dan een jaar.
Het is geen kinderspel.
Lichamelijke veranderingen en somatisatie komen vaak voor: terugkerende hoofdpijn of buikpijn, misselijkheid vooral voor schooltijd. Deze klachten leiden meestal tot een systematische weigering om naar school te gaan die verder gaat dan gewone tegenzin.
Ook slaap- en eetproblemen, een daling in schoolprestaties, plotseling sociaal isolement of beschadigde spullen en schoolmaterialen duiden op problemen. In de digitale wereld verandert het gedrag: zenuwachtigheid bij het scherm, het verbergen van apparaten, het verlaten van sociale media of emotionele schommelingen na internetgebruik.
Preventie vanaf jonge leeftijd is essentieel om te voorkomen dat minderjarigen dader of slachtoffer worden. Als pesten toch plaatsvindt, is het cruciaal dat slachtoffers het probleem herkennen en hulp durven zoeken. Alleen zo kan de cyclus worden doorbroken en ontstaan veiligere omgevingen zowel op school als thuis.