De meeste bestuurders hebben die kleine hendel onder de binnenspiegel van de auto opgemerkt. Verre van een decoratief detail, is het een veiligheidssysteem dat het mogelijk maakt om de reflectie van de lichten van voertuigen die van achteren komen tijdens de nacht te beheersen.
Bij nachtelijk rijden verwijden de pupillen zich om het weinige beschikbare licht op te vangen. Die verwijding zorgt ervoor dat een plotselinge krachtige koplamp extra storend werkt. De bestuurder die vlak achterop rijdt met groot licht kan tijdelijke verblinding veroorzaken die de veiligheid in gevaar brengt.
Anders dan een gewone platte spiegel heeft het glas van de binnenspiegel een wigvorm: het is bovenaan dikker dan onderaan. Staat de hendel in de dagstand, dan is de reflecterende binnenlaag zo uitgelijnd dat bijna negentig procent van het invallende licht wordt teruggekaatst en een scherp beeld van wat achter het voertuig gebeurt ontstaat.
Door de hendel naar de nachtstand te schuiven, kantelt de spiegel enkele graden omhoog. De reflecterende zilverlaag komt dan gericht te staan naar het donkere dak van het interieur, dat geen licht uitstraalt. Zo verdwijnt het grootste deel van de intense reflectie.
Hoewel de hoofdlaag het licht niet meer reflecteert, blijft de buitenkant van het glas naar de achterruit gericht. Dit transparante oppervlak kaatst ongeveer vier procent van het invallende licht terug. Die beperkte hoeveelheid is voldoende om de achteropkomende voertuigen te zien zonder verblind te raken.
Dit systeem werd populair in de jaren zeventig, toen het nachtverkeer toenam en halogeenlampen sterker werden. Voorheen moesten bestuurders de hele spiegel met de hand verstellen, waardoor de spiegel tijdens de handeling tijdelijk onbruikbaar was.
Verkeersveiligheidsonderzoeken tonen aan dat een verblinde bestuurder tot twaalf seconden nodig kan hebben om het volledige zicht te herwinnen. Bij 120 kilometer per uur komt dat neer op ongeveer vierhonderd meter rijden zonder de weg goed te kunnen waarnemen. De hendel elimineert dit risico direct.
Ingenieurs gaven de hendel een specifieke vorm en weerstand zodat hij zonder de blik van de weg te halen kan worden bediend. De beweging voelt bijna instinctief, vergelijkbaar met het inschakelen van de richtingaanwijzer.
In veel moderne auto’s is de hendel vervangen door elektrochrome spiegels die automatisch dimmen via lichtsensoren. Deze werken vergelijkbaar met fototrope brillen. Toch blijft het handmatige systeem het meest betrouwbaar omdat het niet afhankelijk is van elektronica of een accu.
Digitale spiegels met een scherm vereisen dat het oog plotseling scherpstelt van de verre weg naar een dichtbij beeld. Met het ouder worden wordt deze accommodatie steeds lastiger en trager.