Handel in diensten groeit snel en bedreigt banen van de middenklasse in rijke landen

Economen wijzen op de snelle groei van digitale dienstenexport en waarschuwen voor politieke gevolgen nu ai het wereldwijde kantoorwerk verandert

De snelle uitbreiding van de internationale handel in diensten verandert de wereldeconomie en zet nieuwe druk op werknemers in rijkere landen. Diensten, vroeger overschaduwd door de maakindustrie, drijven nu een groot deel van de groei in de grensoverschrijdende handel, aangewakkerd door betere digitale verbindingen en de opmars van kunstmatige intelligentie.

Sterke groei overtreft traditionele goederenhandel

Tussen 2008 en 2024 stegen de exportvolumes van diensten met 93 procent, terwijl de handel in industrieproducten slechts 53 procent groeide, volgens econoom Richard Baldwin. Digitaal geleverde diensten, exclusief sectoren als toerisme, namen in dezelfde periode nog sneller toe met 137 procent. Baldwin, die doceert aan de IMD Business School in Zwitserland, merkt op dat globalisering zich heeft verplaatst van fabrieken naar kantoren.

Diensten vertegenwoordigen nu een groter aandeel van de wereldwijde productie dan de industrie. In 2024 droegen diensten 21,2 biljoen dollar bij aan het wereldwijde bbp, tegenover 17,7 biljoen dollar uit de maakindustrie. Deze cijfers sluiten vastgoed uit en omvatten activiteiten van softwareontwikkeling en aandelenanalyse tot administratieve ondersteuning op afstand.

AI vergroot mogelijkheden voor outsourcing over grenzen heen

Kunstmatige intelligentie versnelt de verschuiving door drempels te verlagen die veel professionele taken vroeger lokaal hielden. Frederic Neumann, hoofdeconoom Azië bij HSBC, wijst op ai-vertaaltools die het nu praktisch maken voor bedrijven in landen als Duitsland om juridisch werk uit te besteden aan goedkopere aanbieders in India. Wat vroeger onrendabel was, is nu haalbaar geworden.

Het in Singapore gevestigde Megaspeed International, dat recent in het nieuws kwam door banden tussen oprichter en voormalig Nvidia-topman Jensen Huang, illustreert de trend. Het bedrijf exploiteert datacenters die ai-modeltraining ondersteunen voor klanten wereldwijd en sluit daarmee aan bij vele andere neocloud-aanbieders in de groeiende markt.

Politieke risico’s nemen toe naarmate baanzekerheid afneemt

De groei brengt nieuwe zorgen voor beleidsmakers in ontwikkelde economieën die al met meerdere uitdagingen kampen. Neumann waarschuwt dat het grootste probleem niet puur economisch is, maar ligt in de onzekerheid die middenklasseprofessionals ervaren die hun functies vroeger als veilig beschouwden. Hij vreest dat deze omwenteling werknemers naar populistische bewegingen aan beide uiteinden van het politieke spectrum kan drijven.

Dat is een enorme, enorme zorg, niet alleen economisch maar ook politiek.

— Frederic Neumann, hoofdeconoom Azië, HSBC Holdings Plc, Interview in Hongkong

Overheden kunnen overstappen op databeperkingen als bescherming

Traditionele tarieven bieden beperkte mogelijkheden tegen dienstenstromen. In plaats daarvan kunnen beleidsmakers regels rond datasoevereiniteit overwegen, waarbij gevoelige informatie binnen de landsgrenzen moet blijven. Neumann suggereert dat dergelijke maatregelen kunnen worden gepresenteerd als privacy- of veiligheidsmaatregelen, waardoor de verplaatsing van werk naar goedkopere locaties als India, Bangladesh of de Filipijnen effectief wordt afgeremd.

Baldwin stelt dat de export-outputratio voor diensten nog ver onder die van de maakindustrie ligt, waardoor er nog veel ruimte is voor verdere groei. Hij concludeert dat diensten de toekomst van de wereldhandel vertegenwoordigen.

Tags bij dit artikel