Fruitcakes: Dawn of Drag haalt Finland’s eerste dragshow weer tot leven op Tallinn Black Nights

Documentaire van Vesa Kuosmanen combineert archiefbeelden, re-enactments en ontmoetingen tussen generaties om queer vreugde, angst en veerkracht te verkennen

Finse regisseur Vesa Kuosmanen brengt het verhaal van het eerste dragshow van het land naar het scherm in Fruitcakes: Dawn of Drag. De documentaire krijgt zijn wereldpremière in de Doc@PÖFF International Competition op de 30e editie van het Tallinn Black Nights Film Festival.

De film draait om Happy Gays, het drag-evenement uit de late jaren zeventig dat zalen vol enthousiaste bezoekers trok. Optredens kwamen onder meer van Mummo, een van Finland’s vroegste openlijk homoseksuele publieke figuren, en zijn goede vriendin Jolanda. Kuosmanen ontdekte de geschiedenis toen hij vanuit zijn appartement uitkeek over het gebouw waar Mummo ooit woonde.

Documentaire combineert archiefmateriaal met nieuwe re-enactments

Kuosmanen ontmoette Jolanda, nu 70 en gepensioneerd archivaris, die tientallen jaren aan knipsels en memorabilia had bewaard. Samen nodigden ze jongere dragartiesten uit om Happy Gays opnieuw op het podium te brengen. De resulterende film mengt bewaard gebleven televisiebeelden, nieuwe interviews, repetities en geënsceneerde sequenties die zowel viering als verlies vastleggen.

In 1988, op het hoogtepunt van de aidscrisis, werd Mummo vermoord in zijn huis in Helsinki. De documentaire erkent het geweld zonder stil te staan bij grafische details. Kuosmanen legt de keuze uit: hij wilde vermijden dat er opnieuw verhalen over queer slachtoffers worden toegevoegd.

Filmmaker verbindt verleden geweld met huidige tegenreacties

Kuosmanen herleidt zijn motivatie tot recente gebeurtenissen. Toen Finland het wereldkampioenschap ijshockey won, sloegen straatfeesten voor sommige van zijn queer vrienden om in geweld. Er volgden meldingen van aanvallen op transpersonen. Hij concludeerde dat angst voor anders-zijn veel van de woede online en offline voedt.

Het is een angst voor verschil. Dus had ik een politieke motivatie om te onderzoeken hoe angst woede creëert.

— Vesa Kuosmanen, Interview with The Hollywood Reporter

Jolanda verzette zich aanvankelijk tegen een optreden voor de camera en wilde geen she/her-voornaamwoorden gebruiken. Na herhaalde bezoeken bouwden de twee vertrouwen op en werd Jolanda’s scherpe humor en complexe persoonlijkheid centraal in de film.

Rise and Shine benadrukt actuele boodschap

Fruitcakes is veel meer dan alleen een zeer vermakelijke terugblik op de dragcultuur van de jaren tachtig. Het is een meesterwerk van Finse humor, verbonden met een zeer actuele boodschap nu we zien dat queer leven elke dag wordt uitgedaagd en bedreigd.

— Anja Dziersk, Rise and Shine, Sales company statement

Titel herwint taal en geschiedenis

Kuosmanen koos de speelse titel om de oorspronkelijke Happy Gays-show te echoën en tegelijkertijd herwinning te signaleren. Hij merkt op dat woorden die ooit als scheldwoorden werden gebruikt, waaronder queer, door de gemeenschap zijn herwonnen. De film viert die agency en het simpele recht op vreugde, feesten en verbinding, ook als discriminatie voortduurt.

Fruitcakes: Dawn of Drag draait zaterdag in Tallinn. Rise and Shine verzorgt de wereldwijde verkoop.

Tags bij dit artikel