Franse schuldencrisis verdiept zich terwijl obligatierentes bijna 5 procent bereiken te midden van gewelddadige protesten

Leiders staan voor de dringende noodzaak van begrotingsdiscipline te midden van politieke tegenstand en aankomende verkiezingen

Frankrijk kampt met toenemende financiële druk die dit weekend uitmondde in grootschalige protesten, met honderden miljoenen euro's schade en bijna 2400 arrestaties tot gevolg. Regeringsfunctionarissen richten zich op het indammen van de onrust. Tegelijkertijd staan ze onder druk om het publieke ongenoegen aan te pakken zonder de al zwaar belaste overheidsfinanciën verder te schaden.

Staatsschuld bereikt kritieke niveaus

Beleggerszorgen hebben de tienjaarsrente van Frankrijk bijna tot 5 procent gedreven. Als dit niveau aanhoudt, stijgen de rentebetalingen van de overheid boven de nominale groei van de economie uit. Om de publieke schuld, die nu rond de 120 procent van het bruto binnenlands product ligt en tot de hoogste in Europa behoort, te stabiliseren, is een primair begrotingsoverschot van maximaal 2 procent van het bbp op structurele basis nodig. Frankrijk bereikte dat voor het laatst in de jaren zeventig.

Tekortreductiedoelstellingen botsen met politieke realiteit

Het verlagen van het tekort met minstens 125 miljard euro tegen 2032 stuit op grote politieke obstakels. Het verhogen van de pensioenleeftijd naar 65 jaar zou ongeveer 18 miljard euro aan besparingen kunnen opleveren. Dat blijft onder het gemiddelde van west-Europese landen. Een eerdere poging van president Emmanuel Macron om de leeftijd van 62 naar 64 jaar te verhogen in 2023 leidde tot wijdverbreide demonstraties en versterkte de steun voor de extreemrechtse partij Rassemblement National bij de verkiezingen van 2024.

Met de presidentsverkiezingen volgend jaar is de bereidheid tot uitgavenbeperking verder afgenomen. Het begrotingsplan van de minderheidsregering voor 2027 beoogt het tekort met ongeveer 28 miljard euro te verkleinen, maar stuit op felle weerstand. Marine Le Pen van Rassemblement National, die momenteel aan de leiding staat in de peilingen, heeft toezeggingen gedaan over begrotingsdiscipline, ook al bevat haar programma belastingverlagingen en nieuwe uitgaven.

Linkse voorstellen voegen marktonzekerheid toe

Linkse kandidaat Jean-Luc Mélenchon heeft voorgesteld om meer dan 500 miljard euro aan Franse staatsschuld bij de centrale bank te annuleren. Een dergelijke stap zou, ook als die uitvoerbaar is, beleggers alarmeren en de leenkosten verhogen. Ondertussen kijkt de Europese Unie nauwlettend toe, wetende dat langdurige vertragingen in hervormingen kunnen leiden tot moeilijke keuzes tussen een reddingsoperatie of diepere instabiliteit in de op een na grootste economie van de unie.

Vooruitgang vereist aanhoudende begrotingsdiscipline

Uiteindelijk zullen Franse leiders moeten accepteren dat gestage, impopulaire begrotingsmaatregelen de enige realistische weg naar stabiliteit vormen. Uitstel zal de kosten in de toekomst alleen maar verhogen. Als de huidige minderheidsregering de noodzakelijke veranderingen niet kan doorvoeren, moet de volgende verkiezing leiderschap opleveren dat bereid is de basisrekenkunde van de overheidsfinanciën onder ogen te zien. Zelfs partijen met populistische programma's zijn soms opgeschoven naar verantwoordelijkheid wanneer marktdruk onvermijdelijk wordt.

Tags bij dit artikel