Het Spaans rugby wordt verteld als een opeenvolging van estafettes. Drie verschillende generaties hebben hetzelfde nationale shirt verdedigd met verschillende visies op het spel. Jesús Soriano beleefde de beginperiode, gekenmerkt door beperkte middelen en een amateuristische geest. Albert Malo maakte deel uit van de overgang naar meer internationale openheid. Jon Zabala, de huidige aanvoerder, leidt een selectie die streeft naar consolidatie van het niveau met het oog op het WK van 2027.
In 1969 betekende het dragen van het nationale shirt veel meer dan een sportieve prestatie. Het was een persoonlijke en collectieve verantwoordelijkheid. Jesús Soriano herinnert zich dat het een voorrecht was dat totale toewijding en een sterk plichtsbesef vereiste. De spelers kwamen slechts enkele dagen voor de wedstrijden bijeen en de verplaatsingen vonden plaats per bus, trein of vliegtuig, zonder de huidige voorzieningen of planning.
Het rugby van toen was rudimentairder. De velden beïnvloedden het resultaat direct, het materiaal was basis en de arbitrage hing grotendeels af van persoonlijke interpretatie. Technologie zoals de TMO bestond niet. De voorbereiding richtte zich op uithoudingsvermogen en voortdurende oefening. Ondanks het gebrek aan middelen was de betrokkenheid totaal.
De middelen waren schaars, maar de toewijding aan de voorbereiding en de sportieve prestatie was absoluut. Wat werkelijk blijvend is, is dat ik mijn sport heb gediend en heb geleefd volgens de waarden die het rugby me heeft bijgebracht.
Albert Malo vertegenwoordigt de tussenliggende generatie. Hij kende het amateuristische rugby maar zag ook de groei, de internationale openheid en het begin van nieuwe structuren. Zijn reizen, het offer en de kameraadschap markeerden zijn periode. De spelers combineerden rugby XV en rugby seven, speelden wedstrijden voor de nationale ploeg en trokken door Spanje of het buitenland zonder professionele voorwaarden.
Malo was de eerste Spanjaard die de sprong naar Nieuw-Zeeland maakte na een wedstrijd tegen de Maori All Blacks in Sevilla. Daar ontdekte hij een land waar rugby deel uitmaakt van het dagelijks leven, op scholen wordt gespeeld en de gesprekken domineert. De ervaring was onvergetelijk en verrijkend. In Spanje bleef voetbal domineren en vocht rugby voor meer ruimte en structurele steun.
Voor hem was rugby als tikkertje spelen. Hij benadrukt kameraadschap als belangrijkste waarde: de lange busreizen en gedeelde uren versterkten de groep meer dan welk dieet of salaris ook. Nu, met pensioen, ziet hij een positieve evolutie en stelt dat het nog nooit zo goed is geweest als nu.
Jon Zabala belichaamt de huidige generatie. De spelers concurreren in een professionelere omgeving, met meer fysieke voorbereiding, technologie en eisen. De selectie heeft internationale ambitie herwonnen en bereidt zich voor op het WK. Zabala nam de aanvoerdersband over van Fernando López als een natuurlijke opvolging en een teken van maturiteit.
De Nations Cup, met wedstrijden tegen Canada, Tonga en de Verenigde Staten, dient als voorbereiding. Zabala benadrukt de noodzaak om te groeien en op het hoogste niveau te concurreren vóór de grote afspraak. Hij erkent dat Spanje nog ver achterloopt bij landen als Frankrijk, waar rugby deel uitmaakt van de cultuur en vanaf de basis over solide structuren beschikt.
De diskwalificatie voor het WK 2022 wordt gezien als een les om de organisatie te verbeteren en logistieke fouten te vermijden. Het huidige doel is niet alleen kwalificatie, maar ook waardig concurreren en een hoge standaard achterlaten voor de volgende generaties.
De trainingsmethodes, verplaatsingen en middelen zijn radicaal veranderd. Toch zijn de drie generaties het eens over het essentiële: het team boven het individu stellen en alles geven op het veld voor de ploegmaat. Zabala vat de rode draad samen met een duidelijk beeld: in dezelfde kleedkamer zouden de aanvoerder van 1969, Malo en een jonge speler van nu met dezelfde intentie het veld op gaan om te werken voor de buurman.
Het Spaans rugby is van overleven naar de ambitie gegaan om te concurreren op een WK. Het shirt weegt nog even zwaar en wekt dezelfde emoties op voor elke wedstrijd: adrenaline, verlangen en de zekerheid dat je tegenover vijftien spelers staat die zich volledig willen geven.