Scenarioschrijver en regisseur Richard Kelly bracht zijn speelfilmdebuut Donnie Darko op 26 oktober 2001 in brede release, kort na de première eerder dat jaar op het Sundance Film Festival. De film, die draait om een getroebleerde tiener die worstelt met hallucinaties en het leven in de voorsteden, had de opkomende sterren Jake Gyllenhaal en Jena Malone in de hoofdrollen en haalde uiteindelijk iets meer dan 8 miljoen dollar op wereldwijd.
Vroege bezoekers op Sundance zagen een verhaal dat tienervervreemding, scherpe satire op de middenklasse en paranormale elementen combineert. De titel zelf geeft de eigenzinnige toon al aan en de film wordt vergeleken met eerdere werken die bevoorrechte maar gedesoriënteerde jongeren portretteren. Jongere kijkers reageerden vaak met gelach en enthousiasme, terwijl sommige oudere bezoekers onbewogen bleven.
De hoofdpersoon Donnie Darko wordt neergezet als een slimme maar gemedicineerde middelbare scholier wiens leven ontspoort door verontrustende visioenen, waaronder ontmoetingen met een dreigende konijnenfiguur genaamd Frank. Hij daagt autoriteitsfiguren voortdurend uit, van ouders en leraren tot een motivatiespreker gespeeld door Patrick Swayze. Het verhaal mengt zwarte humor met psychologische spanning, al vonden sommige kijkers de latere delen te ingewikkeld.
Jake Gyllenhaal levert een opvallende prestatie als de sombere maar kwetsbare Donnie en weet zowel zijn intelligentie als innerlijke onrust te vangen. Jena Malone geeft een sympathieke vertolking van een leeftijdgenoot die zich aangetrokken voelt tot Donnie's rauwe eerlijkheid. De bijrollen worden gespeeld door Mary McDonnell en Holmes Osborne als Donnie's ouders, Drew Barrymore als een onconventionele lerares en Patrick Swayze als de gladde zelfhulpgoeroe.
Cinematograaf Steven Poster helpt de sombere sfeer in de voorsteden neer te zetten. Hoewel het verhaal af en toe leunt op visuele effecten om narratieve hiaten te maskeren, toont Kelly belofte in zijn omgang met acteurs en zijn satirische scherpte.
Net als zijn hoofdpersoon zal Kelly, zodra hij het jeugdige konijn van zich af heeft geschud, waarschijnlijk uitgroeien tot een zeer bekwaam filmmaker.