Canada wordt eerste geassocieerde lid van de EU in nieuwe strategische alliantie

Europese en Canadese leiders schetsen diepere samenwerking op toeleveringsketens, defensie en energie nu de banden met de Verenigde Staten verslechteren

De Europese Unie werkt snel aan een nieuw partnerschap met Canada nu de langdurige relatie met de Verenigde Staten tekenen van ernstige spanning vertoont. Europese functionarissen beschouwen de opkomende regeling als essentieel om een reeks urgente uitdagingen aan te pakken die de afgelopen maanden zijn toegenomen.

Leiders beloven ongekende associatie tijdens top in Montreal

Tijdens een top in Montreal beschreven Europees Commissievoorzitter Ursula von der Leyen en Canadees premier Mark Carney het nieuwe kader als een basis voor toekomstige stabiliteit. Ze benadrukten gedeelde zorgen over veiligheid en economische druk als gevolg van de concurrentie tussen grote wereldmachten.

We zien een diepere aftakeling van de internationale orde. We kunnen onszelf niet langer laten vastketenen door de grenzen van de oude wereldorde.

— Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie, Toespraak in Montreal voorafgaand aan de top

Beide partijen spraken af een steeds nauwere associatie na te streven die geïntegreerde toeleveringsketens, afgestemde maatregelen voor economische veiligheid, samenwerking in de defensie-industrie en meer Europese investeringen in Canadese kritieke grondstoffen omvat. Ze committeerden zich ook aan het beoordelen van export van vloeibaar aardgas vanuit Canada naar de EU en aan de ontwikkeling van nieuwe onderzeese kabelinfrastructuur die Canada, Europa en Azië verbindt.

Canada richt zich op status van geassocieerd lid in de EU

Carney schetste plannen om Canada het eerste geassocieerde lid van het blok te maken, een status die minder ver gaat dan volledige toetreding maar wel substantiële voordelen moet opleveren. Hij benadrukte dat het partnerschap beide partijen helpt hun soevereiniteit te beschermen in een tijd van verhoogde geopolitieke spanning.

We werken aan het diepst mogelijke partnerschap, kort van toetreding – waarbij Canada het eerste geassocieerde lid van de Europese Unie wordt. Dit gaat over soevereiniteit. Ons vermogen om ons leven te leiden zoals wij dat wensen.

— Mark Carney, Canadees premier, Opmerkingen aan journalisten in Montreal

Achtergrond van verschuivende trans-Atlantische dynamiek

Europese leiders begonnen hun aanpak te heroverwegen nadat de Verenigde Staten in december een nationale veiligheidsstrategie uitbrachten waarin Europa werd beschreven als geconfronteerd met beschavingserosie door economische en politieke tekortkomingen. Bondskanselier Friedrich Merz stelde dat het traditionele concept van het Westen niet langer als bindende kracht functioneert. Ook president Emmanuel Macron van Frankrijk waarschuwde voor de risico’s van te grote afhankelijkheid van de VS of China.

Volgende stappen en wederzijdse voordelen

Carney zal de komende maanden verder overleggen met Von der Leyen en voorzitter van de Europese Raad Antonio Costa om de details van het geassocieerd lidmaatschap vast te leggen. Overleg op kabinetsniveau staat gepland voor maart, met een afrondende top in juni. Canada brengt aanzienlijke energievoorraden, kritieke mineralen en sterke posities in kunstmatige intelligentie en quantumcomputing in, terwijl de EU toegang biedt tot een grote consumentenmarkt en productiecapaciteit.

EU-handelschef Maros Sefcovic wees op de sterke waardengemeenschap tussen de twee partners. De regeling biedt Canada ook de kans om minder afhankelijk te worden van de Amerikaanse markt, nu de handelsbesprekingen met Washington nog niet zijn afgerond.

Tags bij dit artikel