Rijden zonder punten op het rijbewijs komt in de praktijk neer op het niet hebben van een geldig rijbewijs, terwijl een verlopen rijbewijs eveneens illegaal maakt om te rijden. De gevolgen verschillen echter sterk per situatie en zorgen voor verwarring bij veel bestuurders.
Als het rijbewijs is verlopen, gaat het om een verzuim dat niets zegt over de rijvaardigheid. Er is simpelweg niet aangetoond via de medische keuring dat de bestuurder nog aan de fysieke en mentale eisen voldoet. De autoriteiten beschouwen dit als een ernstige overtreding, maar zonder strafrechtelijk aspect.
Word je in deze situatie aangehouden, dan nemen de agenten het voertuig voorlopig in beslag totdat een andere bevoegde persoon het ophaalt. Daarnaast volgt een boete van 200 euro zonder puntenaftrek.
De situatie verandert radicaal wanneer de bestuurder weet dat er geen punten meer over zijn. De overheid gaat er dan van uit dat er al meerdere of ernstige overtredingen zijn begaan en vertrouwt er niet meer op dat de regels worden nageleefd. Daarom wordt het gedrag beschouwd als een misdrijf onder artikel 384 van het Strafwetboek.
De straf kan bestaan uit een gevangenisstraf van drie tot zes maanden, een boete van twaalf tot vierentwintig maanden of een taakstraf van eenendertig tot negentig dagen. Dit is gelijkwaardig aan rijden zonder ooit een rijbewijs te hebben behaald.
Een vaker voorkomende overtreding is het rijden zonder het fysieke document bij je te hebben, terwijl het rijbewijs nog geldig is. De agenten kunnen via officiële apps of terminals in hun voertuigen binnen enkele seconden controleren of de bestuurder als geschikt staat geregistreerd.
In deze gevallen wordt het voertuig niet in beslag genomen. De overtreding beperkt zich tot een louter formele nalatigheid en de boete bedraagt slechts 10 euro.
Na een verlopen rijbewijs moet de bestuurder naar een erkend keuringscentrum, de oog- en reflexentest afleggen, de leges betalen en wachten tot het nieuwe rijbewijs thuis wordt bezorgd.
Wanneer het verlies van punten leidt tot een strafrechtelijke veroordeling, moet naast het uitzitten van de rechterlijke uitspraak ook een verplichte 24-uurs heropvoedings- en sensibiliseringscursus worden gevolgd voordat herstel van het rijbewijs kan worden aangevraagd.
Rijden met een verlopen rijbewijs kost 200 euro boete zonder puntenaftrek. Rijden zonder resterende punten wordt via het strafrecht afgehandeld, waarbij de rechter boetes van duizenden euro’s kan opleggen afhankelijk van het inkomen van de overtreder, naast taakstraffen of gevangenisstraf. Wie het document simpelweg thuis heeft laten liggen, betaalt een symbolisch bedrag van 10 euro nadat de identiteit is vastgesteld.