Zuid-Afrika verlaagt groeivoorspelling 2026 naar 1,2% door schokken Iran-oorlog

Minister van Financiën Enoch Godongwana presenteert update van het middellangetermijnbegrotingsbeleid met herziene prognoses, nieuwe uitgaven en plannen voor een wet op het fiscale anker.

Zuid-Afrika’s Minister van Financiën Enoch Godongwana presenteerde de middellangetermijnbegrotingsverklaring voor 2026 woensdag in Kaapstad en heeft de economische groeivooruitzichten naar beneden bijgesteld vanwege verstoringen die verband houden met de Iran-oorlog.

Economische groeivooruitzichten naar beneden bijgesteld

Het bruto binnenlands product zal naar verwachting in 2026 met 1,2% stijgen, tegen 1,6% zoals in februari werd geraamd. De groei zal de daaropvolgende drie jaar gemiddeld 1,8% per jaar bedragen.

Ambtenaren zeiden dat structurele hervormingen in energie, logistiek en watervoorziening, samen met meer beleidszekerheid, hogere infrastructuuruitgaven en lagere financieringskosten, een sterkere expansie later in het decennium moeten ondersteunen.

De Nationale Schatkist waarschuwde dat de risico’s nog steeds naar beneden gericht zijn. Een langdurig conflict in het Midden-Oosten en een eventuele herbeoordeling van uitgaven aan kunstmatige intelligentie kunnen de mondiale financiële voorwaarden aanscherpen, terwijl binnenlandse infrastructuurknelpunten, zwak vertrouwen en beperkte fiscale ruimte weinig ruimte laten om verdere schokken op te vangen.

Begrotingssaldo en schuldprognoses

Het geconsolideerde begrotingstekort wordt voor het boekjaar eindigend in maart 2027 geraamd op 3,9% van het bbp en zal naar verwachting dalen tot 2,5% in 2029-30. De geconsolideerde uitgaven zullen naar verwachting in 2026-27 uitkomen op 2,72 biljoen rand (165,7 miljard dollar) en de komende drie jaar jaarlijks met gemiddeld 3,6% stijgen.

De belastinginkomsten worden geraamd op 2,4 biljoen rand, waarbij de bruto belastinginkomsten voor het lopende boekjaar al 17,1 miljard rand hoger liggen dan de raming van februari. Extra belastinginkomsten uit de mijnbouw worden als tijdelijk beschouwd.

Voorlopige cijfers tonen een primair begrotingsoverschot van 1,7% van het bbp in het jaar tot maart 2027, oplopend tot 2,9% in 2029-30. De overheidsschuld stabiliseerde in 2025-26 op 78,4% van het bbp en de fiscale strategie is gericht op verdere verlaging van de ratio in de rest van het decennium.

Aanvullende uitgavenallocaties

De uitgaven over de komende three boekjaren zijn met 71,1 miljard rand verhoogd ten opzichte van de begroting van februari. Het grootste deel van de extra middelen zal worden besteed aan gezondheid, onderwijs en lokale overheden, industriële ontwikkeling, infrastructuur en versterking van de staatsdienst.

De toewijzingen omvatten 5,1 miljard rand voor de bestrijding van gendergerelateerd geweld via meer maatschappelijk werkers, 10 miljard rand voor een noodreserve voor El Niño en andere onvoorziene gebeurtenissen, en 10 miljard rand die door het Centraal Energie Fonds wordt teruggegeven om tijdelijke verlichting te bieden bij hoge brandstofprijzen. Daarnaast wordt 556,7 miljoen rand uitgetrokken om hiv- en aidspogramma’s in stand te houden nadat een deel van de Amerikaanse financiering is stopgezet.

Overheid wil fiscaal anker in wet verankeren

De regering wil een op principes gebaseerd fiscaal anker in de wet vastleggen om de fiscale stabiliteit te versterken. Het wetsontwerp dat bij de begroting is vrijgegeven, staat open voor publieke consultatie en wordt in 2027 aan het parlement voorgelegd.

Enoch Godongwana zei dat de maatregel fiscale duurzaamheid als standaard in de Wet op het beheer van de overheidsfinanciën zal opnemen in plaats van een starre numerieke regel op te leggen. Na elke algemene verkiezing moet het kabinet een fiscaal plan goedkeuren met doelstellingen, strategie, aannames en risico’s, en uitleggen hoe beleidskeuzes de duurzaamheid ondersteunen.

Tags bij dit artikel