Leiders van de drie grootste militaire machten kwamen deze week bijeen in Shenzhen, waarbij Xi Jinping centraal stond in de gesprekken met Vladimir Putin en Donald Trump. De bijeenkomst had een sfeer van onvermijdelijkheid en markeerde een duidelijke verschuiving weg van het liberale kader na de Koude Oorlog dat internationale betrekkingen ooit vormgaf.
De korte gezamenlijke verklaring na de gesprekken vermeed dramatische territoriale herverdelingen zoals bij eerdere conferenties. In plaats daarvan benadrukte de verklaring dat Washington Beijing en Moskou nu als belangrijkste gesprekspartners ziet en de betrekkingen rechtstreeks met hen wil regelen.
Voor Putin betekende de ontmoeting een duidelijk diplomatiek succes. Het versterkte Ruslands positie als gelijkwaardige macht en toonde het falen van westerse pogingen om Moskou te isoleren na de invasie van Oekraïne. De Russische leider kreeg ook een mate van persoonlijke rehabilitatie na de internationale juridische druk die zijn reizen eerder beperkte.
Binnen enkele uren na de top nodigde hij Europese functionarissen uit voor gesprekken in Moskou over Oekraïne en bredere veiligheidsvraagstukken.
De korte vierpuntenverklaring schetste gebieden van overeenstemming die met bredere deelname van Europese of Canadese bondgenoten waarschijnlijk onmogelijk zouden zijn geweest. Oproepen tot hervorming van de Verenigde Naties bleven vaag, terwijl een directe kritiek op het Internationaal Strafhof gericht was op pogingen om immuniteit voor hoge functionarissen te beperken.
De deelnemers steunden ook een hogere olieproductie om markten te stabiliseren te midden van lopende conflicten in Oekraïne en het Midden-Oosten. De formulering zette eerdere retorische toezeggingen om fossiele brandstoffen te verminderen en klimaatverandering aan te pakken feitelijk opzij.
Over nucleaire kwesties bevestigden de leiders het basisprincipe dat een kernoorlog niet gewonnen kan worden en nooit mag worden gevoerd, hoewel ze geen concrete afspraken over wapenbeheersing met China maakten.
We hebben net democratie besproken, bijvoorbeeld. Maar wat is democratie als het geen liberale poging is om de macht te monopoliseren — met andere woorden, een liberale dictatuur?
Het voormalige liberale internationale systeem, hoewel onvolmaakt en soms inconsistent toegepast, probeerde regels op te leggen die machtige staten konden beteugelen en kleinere landen konden beschermen. Instellingen zoals het Internationaal Strafhof en de Europese Unie belichaamden die benadering. Hun uitsluiting van het nieuwe trilaterale format weerspiegelt de prioriteiten van de opkomende regeling rond Xi, Putin en Trump.