Duitse regisseur Volker Schlöndorff arriveert dit jaar op 87-jarige leeftijd op het Filmfestival van Cannes met een nieuwe film en een leven vol herinneringen aan de Croisette. Zijn nieuwste project, Visitation, draait buiten competitie en is een bewerking van Jenny Erpenbecks roman over levens die door opeenvolgende politieke regimes worden veranderd op één en hetzelfde meerhuis.

Schlöndorff opent Cannes-geschiedenis met schandaal rond Young Törless

Schlöndorff kwam in 1966 voor het eerst naar Cannes met zijn debuutfilm Young Törless. De verfilming van Robert Musils roman over wreedheid op een militaire kostschool zorgde meteen voor controverse. Tijdens de vertoning stormde een Duitse cultureel attaché het Palais uit en riep dat de film niet Duits was. Schlöndorff noemde de uitbarsting later ideale publiciteit voor de film en de opkomende beweging van de Nieuwe Duitse Film.

Hij keerde in de late jaren zestig en zeventig meerdere keren terug naar het festival. Sommige van die films zijn inmiddels uit het geheugen verdwenen, zoals Degree of Murder en Man on Horseback, maar Cannes bleef een centraal podium voor zijn evoluerende carrière.

The Tin Drum deelt Palme d’Or en definieert een internationale carrière

In 1979 bereikte Schlöndorff zijn hoogtepunt in Cannes toen The Tin Drum, gebaseerd op de roman van Günter Grass, de Palme d’Or deelde met Francis Ford Coppola’s Apocalypse Now. De combinatie van het surrealistische Duitse antifascistische verhaal en het Amerikaanse Vietnam-epos markeerde een hoogtepunt voor zowel de Nieuwe Duitse Film als New Hollywood. Na het festival werd de film de eerste Duitstalige productie die sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog de Oscar voor beste buitenlandse film won.

Frankrijk en Billy Wilder vormen een politieke filmmaker

Schlöndorff bracht zijn vormende jaren na de oorlog in Frankrijk door, waar hij studeerde en zijn carrière begon onder regisseurs als Louis Malle en Jean-Pierre Melville. Hij schrijft die tien jaar toe aan de vorming van zowel zijn persoonlijke leven als zijn artistieke benadering. Latere vriendschappen, vooral met Billy Wilder, leerden hem balans te vinden buiten de eisen van het vak.

Wilder gaf advies over alledaagse zaken en benadrukte dat praten over films met vrienden even waardevol is als ze bekijken. Schlöndorff nam de les mee dat een regisseur perspectief moet houden en werk niet alle aspecten van het bestaan mag opslokken.

Visitation zet verkenning van geschiedenis en privélevens voort

Visitation volgt opeenvolgende bewoners van een Brandenburgs meerhuis door het nazi-tijdperk, de DDR en de hereniging. De ensemblecast bestaat uit Lars Eidinger, Martina Gedeck, Susanne Wolff en Angela Winkler. StudioCanal verzorgt de internationale verkoop. Schlöndorff zegt dat hij het project aanvankelijk zag als een pastorale vertelling over seizoenen en landschap, maar tijdens de productie besefte hoe politiek altijd het persoonlijke geluk binnendringt.

Geen spijt na decennia van politieke betrokkenheid en studio-werk

Schlöndorff beschrijft zichzelf als een politiek dier, gevormd door de ideologische debatten in het naoorlogse West-Duitsland. Films als The Lost Honor of Katharina Blum en Germany in Autumn onderzochten de nawerking van het nazisme in instituties en de radicale reacties die daarop volgden. Hij steunde de aanvankelijke doelen van de studentenprotesten in de jaren zestig, maar verwierp het geweld, waaronder dat van de Rote Armee Fraktion.

Na The Tin Drum werkte hij in Hollywood aan projecten waaronder de eerste filmbewerking van The Handmaid’s Tale. Later trok de val van de Berlijnse Muur hem terug naar Duitsland, waar hij jaren besteedde aan het herstel van Studio Babelsberg. Hij noemt de ervaring noodzakelijk, zij het ver verwijderd van creatief werk, maar hij is tevreden dat de faciliteit vandaag nog bestaat en werd gebruikt voor geluidswerk aan Visitation.

Op 87-jarige leeftijd benadert Schlöndorff het huidige festival met de ontspannen houding die voormalig Cannes-directeur Gilles Jacob ooit voorstelde: geniet van het evenement, want de Palme is al gewonnen. De regisseur blijft geschiedenis zien als een onstuitbare kracht die individuele levens vormgeeft, ongeacht persoonlijke intenties.