Teamgeest geboren in de Andes die het moderne rugby verandert

Sportpsycholoog Antonio de Castro van Cisneros legt uit hoe de tragedie van 1972 de waarden van de sport nog een halve eeuw later bepaalt.

Het vliegtuigongeluk van oktober 1972 in de Andes heeft een groep jonge Uruguayanen voorgoed getekend, van wie velen speelden bij Old Christians Club. Sportpsycholoog Antonio de Castro van Cisneros stelt dat het overlevingsvermogen van die jongens niet toevallig was, maar al bestond vóór de crash.

De organisatie ontstond al voor het ongeluk

Volgens De Castro begonnen de overlevenden al drie minuten na de botsing taken te verdelen. Roberto Canessa en Gustavo Zerbino, geneeskundestudenten, verzorgden de gewonden, terwijl kapitein Marcelo Pérez del Castillo de groep coördineerde. “Ze begonnen zich meteen te organiseren omdat ze al georganiseerd waren voordat ze neerstortten”, legt de psycholoog uit.

Die eerdere structuur maakte het mogelijk om absolute chaos om te zetten in concrete doelen: water zoeken, de romp inrichten, de gewonden verzorgen en expedities plannen. De Castro beschrijft het fenomeen als “een bijenkorfmindset” waarbij iedereen bijdroeg aan het geheel.

Van ik naar wij in het rugby

De psycholoog benadrukt dat rugby vraagt om het loslaten van individualiteit ten gunste van het collectief. “Wanneer het ik verandert in wij”, vat hij samen met een citaat van Gustavo Zerbino. In deze sport verliezen individuele sterren hun betekenis als ze het team niet dienen, in tegenstelling tot andere sporten waar persoonlijk talent op zichzelf kan uitblinken.

Rugby is een van de weinige sporten waarbij je niets kunt bereiken als je geen team bent. Hier tellen geen individualiteiten of ego’s.

— Antonio de Castro, sportpsycholoog van Cisneros, Interview in Marca

Commitment dat verder gaat dan de wedstrijd

Voor De Castro begint het echte commitment van de speler al lang voor de aftrap. Goed rusten, trainen en eten hebben direct invloed op de teamgenoot. Elke seizoen vraagt hij zijn spelers van Cisneros om anoniem hun persoonlijke commitment aan de groep op te schrijven. Een van hen vat de essentie samen: “Ik committeer me eraan mijn lichaam beschikbaar te stellen voor het team”.

Trainen op onzekerheid, minuut voor minuut

De huidige sportpsychologie richt zich op het reduceren van het oncontroleerbare. De Castro gebruikt een definitie die een speler hem gaf: een rugbywedstrijd bestaat niet uit 80 minuten, maar uit 80 wedstrijden van één minuut. Het doel is je alleen te concentreren op de volgende actie, zonder aan het eindresultaat of het verleden te denken.

Ook bereidt hij sporters voor op het onverwachte. Soms voegt hij extra opdrachten toe aan het einde van de trainingen zodat spelers leren reageren wanneer het plan verandert. Twee jaar geleden kwam Cisneros in Burgos terug van een 14-punten achterstand met nog zeven minuten te spelen, wat de effectiviteit van deze aanpak aantoonde.

Resultaten gemeten in proces, niet alleen op het scorebord

Sinds zijn komst bij Cisneros heeft de club in 2025 een finale van de División de Honor bereikt na decennia zonder, plus een finale van de Copa del Rey en goede posities in de competitie en het seven-toernooi. De Castro meet succes liever aan procesdoelen: competitieve en mentaal stabiele sporters creëren, ook als het eindresultaat tegenvalt.

Afronding van een persoonlijk en professioneel cirkel

De fascinatie van Antonio de Castro voor het Andes-verhaal begon op zijn twaalfde toen hij de film ¡Viven! zag. Jaren later leerde hij enkele overlevenden kennen, onder wie Roberto Canessa, en bouwde hij een nauwe band op met schrijver Pablo Vierci. Vandaag werkt hij vanuit Madrid digitaal samen met Old Christians Club, dezelfde club die in dat vliegtuig zat. “Voor mij is de cirkel nu rond”, zegt hij.

Tags bij dit artikel